Shodmulk xotun
Temuriy hukmdor Xalil Sultonning xotini; 1405–1409-yillarda Samarqand saroyidagi ta'siri bilan tanilgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi
- Vafot etgan sana:
- 1411
- Turmush o'rtog'i:
- Xalil Sulton
Biografiya
Shodmulk xotun Temuriy hukmdor Xalil Sultonning (1384–1411) xotini edi. Sharafuddin Ali Yazdiy keltirgan ma'lumotga ko'ra, u Samarqand hunarmand oilasidan chiqqan; inglizcha adabiyotda esa u Fuladning qizi, avval boshqa bir amir xonadonidagi kanizak bo'lgani aytiladi. Manbalarda ikki xil rivoyat bor, shuning uchun uning kelib chiqishi aniq emas.
Xalil Sulton uni sevib qolib, boshqa xotinini qoldirgan va 1404-yil atrofida Amir Temurning roziligisiz uylangan; Temur avvaliga g'azablangan, keyin nabirasini kechirgan.
Temur 1405-yilda vafot etgach, Xalil Sulton Samarqand taxtiga o'tirdi. Dushman ruhdagi rivoyatga ko'ra, Shodmulk davlat ishlariga aralashib, Temurning beva xotinlarini amaldorlarga bergan, quyi tabaqadan chiqqan kishilarni (jumladan vazir Bobo Turmushni) yuqori lavozimlarga ko'targan, eski amirlarni esa chetga surgan. Ibn Arabshoh uni Saroy Mulk xonimni zaharlashda ayblagan; bu ma'lumotni tadqiqotchilar dushman manba sifatida ehtiyotkorlik bilan o'qishga chaqiradi.
1409-yilda Shohruh Mirzo qo'shini Movarounnahrga kelganda Xalil Sulton amir Xudoydod tomonidan asirga olindi, Shodmulk esa Shohruhga topshirildi. Ba'zi ma'lumotlarga ko'ra, unga qiyin muomala qilingan. Ittifoq tuzilgach Xalil Sulton Rayga hokim bo'ldi va xotini unga qaytarildi. Xalil Sulton 1411-yil 3-noyabrda Rayda vafot etdi. Ibn Arabshohga ko'ra, Shodmulk eridan keyin yashashni istamay, o'z joniga qasd qilgan va u bilan yonma-yon dafn etilgan.
Hayot yo'li
- 1404Xalil Sulton bilan nikoh
Temurning roziligisiz uylanishdi (taxminan 1404).
- 1405Samarqand saroyida
Temur vafotidan so'ng Xalil Sulton taxtga o'tirdi.
- 1409Shohruhga topshirildi
Xalil Sulton asirga olingach; keyin ittifoq bilan qaytarildi.
- 1411Vafoti
Eri Rayda vafot etgach, Ibn Arabshohga ko'ra, o'z joniga qasd qilgan.