
Алибек Рустамов
Тилшунос, адабиётшунос ва манбашунос олим, филология фанлари доктори, академик; Навоий тили ва аруз бўйича тадқиқотлар муаллифи.
Биография
Алибек Рустамов (Алибек Рустамий) Тошкент вилоятининг Янгийўл шаҳрида, хизматчи оиласида 1931-йил 15-майда дунёга келган. У 1955-йилда Ўрта Осиё давлат университетида (бугунги Ўзбекистон Миллий университети) ўқишни якунлаган.
Меҳнат фаолиятини 1955–1957-йилларда университетда лаборант сифатида бошлади, аспирантурада ўқиди (1957–1959), Ўзбекистон Фанлар академияси Тил ва адабиёт институтида катта илмий ходим (1959–1961) бўлди. Кейин Тошкент давлат университети Шарқшунослик факултети доценти (1961–1965), Республика рус тили ва адабиёти педагогика институти умумий тилшунослик кафедраси мудири (1965–1990), Тошкент давлат Шарқшунослик институти туркология кафедраси мудири (1991–1999) ва профессори (2000–2013) лавозимларида ишлади. Номзодлик ва докторлик (1968) диссертацияларини ҳимоя қилган; 1995-йилда Ўзбекистон Фанлар академиясининг ҳақиқий аъзоси этиб сайланган.
Илмий ва педагогик иш билан қарийб олтмиш йил шуғулланди; туркология, умумий тилшунослик, эски туркий тил, Навоий тили, аруз ва адабий терминологияга оид юздан ортиқ илмий асарнинг муаллифи. Алишер Навоий меросини ўрганиш ва тарғиб қилишда алоҳида хизмат қилган: «Навоий тилининг грамматик хусусиятлари», «Навоийнинг бадиий маҳорати», «Сўз ҳақида сўз» китоблари маълум. Атоулло Ҳусайнийнинг «Бадое ус-саное» асарини форсчадан ўзбекчага, Навоийнинг «Маҳбуб ул-қулуб»ини русчага таржима қилган, «Ўзбек тилининг изоҳли луғати» (1981) тайёрланишида қатнашган.
Унинг илмий раҳбарлигида ўнлаб доктор ва номзодлар етишди. 1998-йилда «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан тақдирланди; вафотидан кейин «Фидокорона хизматлари учун» ордени берилган. Алибек Рустамов 2013-йил 5-октабрда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган.
Таълим
Карьера
- Ўзбекистон Фанлар академиясиАкадемик · Тошкент · 1995–2013
- Тил ва адабиёт институтиКатта илмий ходим · Тошкент · 1959–1961
- Тошкент давлат шарқшунослик институтиТуркология кафедраси мудири, профессор · Тошкент · 1991–2013ҳозирги номи — Тошкент давлат шарқшунослик институти
Мукофотлар
"Эл-юрт ҳурмати" ордени1998 · Ўзбекистон
«Фидокорона хизматлари учун» ордени2025, вафотидан кейин · Ўзбекистон
Ҳаёт йўли
- 1931Туғилиши
Янгийўл, 15-май.
- 1955Университетни тамомлаши
Ўрта Осиё давлат университети.
- 1959–1961Тил ва адабиёт институтида катта илмий ходим
- 1961–1965Тошкент давлат университети доценти
Шарқшунослик факултети.
- 1965–1990Умумий тилшунослик кафедраси мудири
Республика рус тили ва адабиёти педагогика институти.
- 1968Докторлик диссертацияси
Филология фанлари доктори, профессор.
- 1991–1999Туркология кафедраси мудири
Тошкент давлат Шарқшунослик институти.
- 1995Академик
Ўзбекистон Фанлар академиясининг ҳақиқий аъзоси.
- 1998«Эл-юрт ҳурмати» ордени
- 2000–2013Профессор
Тошкент давлат Шарқшунослик институти.
- 2013Вафоти
Тошкент, 5-октабр.
Асарлари
- «Маҳмуд Замахшарий» (1971)
- «Аруз ҳақида суҳбатлар» (1972)
- «Қофия нима?» (1975)
- «Навоийнинг бадиий маҳорати» (1979)
- «Навоий тилининг грамматик хусусиятлари» (1984)
- «Сўз ҳақида сўз» (1987)
- «Бадое ус-саное» таржимаси
Атоулло Ҳусайний асари, форсчадан ўзбекчага.
- «Маҳбуб ул-қулуб» таржимаси
Навоий асари, русчага.
- Ҳазрати Навоийнинг маънавий олами (2014)
Вафотидан кейин нашр этилган.