Эммануил Адирович
Совет физик-назариётчиси, қаттиқ жисмлар физикаси мутахассиси, ЎзССР Фанлар академияси академиги; кристаллар люминессенсияси назарияси ва диэлектриклардаги электрон жараёнлар бўйича 200 дан ортиқ иш муаллифи.
Биография
Эммануил Илич Адирович 1915-йил 24-августда Мелитополда (ҳозир Украинанинг Запороже вилояти) туғилган. Олий маълумотни Москвада олган: 1940-йилда Москва давлат университетини тамомлаган.
Илмий ишларини Москвада олиб борган. 1944–1949-йилларда Москва нефт институтида ишлаган, сўнг СССР ФАнинг П. Н. Лебедев номидаги Физика институтига ўтиб, 1962-йилгача шу ерда фаолият юритган. 1949-йилда докторлик диссертациясини ҳимоя қилиб, физика-математика фанлари доктори бўлган.
Унинг илмий йўналиши — қаттиқ жисмлар физикаси: кристаллар ва диэлектриклардаги электрон жараёнлар. Адирович кристаллар люминессенсиясининг зонавий назариясини яратганлардан бири ҳисобланади; қаттиқ жисмларда электр жараёнлари кинетикаси масалаларини ечишнинг квазистационар усулини таклиф этган, «совуқ чақнаш» ҳодисасини тасвирлаган, фотоэлектретларда электрон қутбланиш ва қутбсизланиш қонуниятларини аниқлаган. 1951-йилда унинг «Кристаллар люминессенсияси назариясининг айрим масалалари» монографияси чоп этилган.
1962-йилда у Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг ҳақиқий аъзоси этиб сайланган (ихтисослиги — яримўтказгичлар физикаси). Шу йилдан Тошкентда ишлаб, ЎзССР ФА Физика-техника институтида бўлимга раҳбарлик қилган, 1963-йилдан эса институтда профессор бўлган.
Унинг натижалари орасида оптронлар ва оптрон занжирлари назарияси, яримўтказгич пардаларда ғайритабиий катта фотокучланиш ва фотомагнит кучланишнинг топилиши ҳамда металлдан термоэлектрон ва автоэлектрон эмиссияда диэлектрикдаги эмиссия токлари масаласининг аниқ ечими бор. Жами 200 дан ортиқ илмий иш муаллифи.
Эммануил Адирович 1973-йил 10-сентабрда Тошкентда вафот этган ва Боткин қабристонига дафн қилинган. Вафотидан кейин, 1978-йилда, Москвада у П. М. Карагеоргий-Алкалаев ва А. Ю. Лейдерман билан бирга ёзган «Яримўтказгичларда қўш инжекция токлари» китоби нашр этилган.
Таълим
- Москва давлат университетиОлийгоҳ · 1940 · Физик
Карьера
- Ўзбекистон Фанлар академиясиАкадемик (Ўзбекистон ССР ФА ҳақиқий аъзоси) · Тошкент · 1962–1973
- Ўзбекистон ССР ФА Физика-техника институтиБўлим мудири, профессор · Тошкент · 1962–1973
- Москва нефт институтиИлмий ходим · 1944–1949
- СССР ФА П. Н. Лебедев номидаги Физика институти (ФИАН)Илмий ходим · 1949–1962
Ҳаёт йўли
- 1915Туғилиши
24-августда Мелитополда туғилган.
- 1940Университетни тамомлаши
Москва давлат университетини тугатган.
- 1944–1949Москва нефт институти
Москвада Москва нефт институтида илмий ва педагогик иш олиб борган.
- 1949Докторлик даражаси
Физика-математика фанлари доктори даражасини олган ва СССР ФАнинг П. Н. Лебедев номидаги Физика институтига ўтган.
- 1949–1962Лебедев номидаги Физика институти
ФИАНда кристаллар люминессенсияси назарияси ва қаттиқ жисмлардаги электрон жараёнлар устида ишлаган.
- 1951Люминессенсия ҳақида монография
«Кристаллар люминессенсияси назариясининг айрим масалалари» китоби чоп этилган.
- 1962ЎзССР ФА академиги
Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг ҳақиқий аъзоси этиб сайланган (яримўтказгичлар физикаси); Тошкентда Физика-техника институти бўлимига раҳбар бўлган.
- 1963Институт профессори
Ўзбекистон ССР ФА Физика-техника институтида профессор бўлган.
- 1973Вафоти
10-сентабрда Тошкентда вафот этган; Боткин қабристонига дафн қилинган.
- 1978Вафотидан кейинги китоб
Ҳаммуаллифлар билан ёзилган «Яримўтказгичларда қўш инжекция токлари» монографияси чоп этилган.
Асарлар
- «Кристаллар люминессенсияси назариясининг айрим масалалари» (1951)Монография
Кристаллар люминессенсияси назариясига бағишланган, Москва ва Ленинградда чиққан китоб.
- «Маҳаллий сатҳли яримўтказгичларда номувозанат заряд ташувчиларнинг яшаш вақти» (1962)Илмий мақола
Э. М. Кузнетсова билан бирга ёзилган, «СССР ФА маърузалари»да босилган мақола; муаллифлар Ўзбекистон ССР ФА Физика-техника институтини кўрсатган.
- «Яримўтказгичларда қўш инжекция токлари» (1978)Монография
П. М. Карагеоргий-Алкалаев ва А. Ю. Лейдерман билан ёзилган, Адирович вафотидан кейин Москвада чоп этилган китоб.
