Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Жолмурза Аймурзаев
Тузатиш таклиф қилиш

Жолмурза Аймурзаев

Қорақалпоқ шоири, носири ва драматурги, ҳозирги қорақалпоқ адабиётининг асосчиларидан бири; Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси (1981), «Амударё бўйида» романи муаллифи.

Фаолият:
Ёзувчи, Шоир, Носир, Драматург
Туғилган:
9 май 1910 ♉ — 1996
Туғилган жой:
Чимбой тумани, Қорақалпоғистон
Отаси:
Мурза
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • Халқлар дўстлиги ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени

Биография

Жолмурза Мурзаули Аймурзаев 1910-йил 9-майда Қорақалпоғистоннинг ҳозирги Чимбой тумани ҳудудида туғилган. Болалигининг дастлабки йиллари (1922–1926) мактаб-интернатда ўтган, сўнг Чимбойдаги «Коммуна» мактабида ўқиган ва педагогика техникумига кирган. 1932–1933-йилларда Тахтакўпир туманида ўқитувчилик қилган.

Биринчи шеърлари 1927-йилда босилган. 1934-йилдан Ёзувчилар уюшмаси аъзоси бўлган, ўша йилларда Москвадаги ГИТИСда ўқиган (1934–1939). 1935-йилда қорақалпоқ тилида «Шеърлар» тўплами чиққан; унга қишлоқдаги синфий курашга бағишланган «Кураш» достони кирган. 1942-йилгача Қорақалпоғистон ёзувчилар уюшмасида масъул котиб бўлиб ишлаган.

Улуғ Ватан урушида қатнашган, уруш йилларида шеърлари билан ҳам, қурол билан ҳам душманга қарши курашган. 1944-йилда фронтдан қайтгач, Қорақалпоғистон ёзувчилар уюшмасини бошқарган (1944–1951 ва 1958–1962-йиллар). 1946-йилдан КПСС аъзоси бўлган, 1956-йилда Москвада М. Олий адабиёт курсларини (Горкий номидаги Адабиёт институти ҳузурида) битирган. 1962–1963-йилларда Қорақалпоғистон санъат бошқармасига раҳбарлик қилган, 1963–1972-йилларда Ўзбекистон ҳужжатли ва илмий-оммабоп филмлар студиясининг Қорақалпоғистон бўлимини бошқарган.

Аймурзаев шеърият билан бир қаторда драматургия ва насрда ҳам ижод қилган. «Бюрократлар» (1933), «Ўз таёғи ўзига» (1940) сингари бир пардали ҳажвий песалар, «Орол қизи», «Лейтенант Элмуратов», «Айгул-Абат» ва қорақалпоқ шоири ҳақидаги «Бердақ» драмалари Қорақалпоқ мусиқали драма театри саҳнасида қўйилган. «Айгул-Абат» песаси учун Бердақ номидаги Қорақалпоғистон Давлат мукофотини олган (1968).

Унинг «Амударё бўйида» романи (1958; русча таржимаси «Проделки Камекбая») урушдан кейинги қорақалпоқ қишлоғини ҳажвий руҳда тасвирлаган ва қорақалпоқ адабиётидаги илк йирик насрий асарлардан бири ҳисобланади. Шоир «Етим юраги» (1967) автобиографик қиссасини, «Одамлар, мен сизларни севаман» (1978) романини ёзган; Пушкин, Лермонтов, Некрасов, Шевченко, Франко асарларини қорақалпоқ тилига таржима қилган.

Аймурзаев Ўзбекистон ССР санъат арбоби (1957), Қорақалпоғистон халқ ёзувчиси (1974) ва Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси (1981) унвонларига сазовор бўлган, Меҳнат Қизил Байроқ, Халқлар дўстлиги (1980) ва «Ҳурмат белгиси» орденлари билан тақдирланган, икки марта Қорақалпоғистон Олий Кенгаши депутати этиб сайланган. Умрининг сўнгги йилларида ҳам ижодини давом эттирган: «Етмиш тўққизинчи баҳор» тўплами (1989) ва «Йўллар» романи (1990) нашр этилган. 1996-йилда вафот этган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1910
    Туғилиши

    Қорақалпоғистоннинг ҳозирги Чимбой тумани ҳудудида туғилган.

  2. 1922–1926
    Мактаб-интернат

    Болалигининг дастлабки йилларини мактаб-интернатда ўтказган, кейин Чимбойдаги «Коммуна» мактабида ўқиган.

  3. 1927
    Илк шеърлар

    Асарлари биринчи марта босмадан чиққан; шу йилларда педагогика техникумида ўқиган.

  4. 1932–1933
    Ўқитувчилик

    Тахтакўпир туманида мактаб ўқитувчиси бўлиб ишлаган.

  5. 1934–1939
    ГИТИС

    Москвадаги театр санъати институтида (ГИТИС) ўқиган; 1934-йилдан Ёзувчилар уюшмаси аъзоси.

  6. 1935
    Биринчи тўплам

    Қорақалпоқ тилидаги илк шеърий тўплами «Шеърлар» нашр этилган.

  7. 1944–1951
    Ёзувчилар уюшмаси раҳбари

    Фронтдан қайтгач, Қорақалпоғистон ёзувчилар уюшмасини бошқарган; яна 1958–1962-йилларда ҳам шу лавозимда ишлаган.

  8. 1956
    Олий адабиёт курслари

    Москвада М. Олий адабиёт курсларини (Горкий номидаги Адабиёт институти ҳузурида) битирган.

  9. 1957
    Санъат арбоби

    Ўзбекистон ССР санъат арбоби унвони берилган.

  10. 1963–1972
    Киностудия бўлими

    Ҳужжатли ва илмий-оммабоп филмлар ўзбек студиясининг Қорақалпоғистон бўлимини бошқарган.

  11. 1974–1981
    Халқ ёзувчиси

    1974-йилда Қорақалпоғистон халқ ёзувчиси, 1981-йилда Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси унвонларига сазовор бўлган.

  12. 1996
    Вафоти

    Вафот этган.

Асарлар

  • «Кураш» (1935)
    Достон

    Қишлоқдаги синфий курашни акс эттирган, янги қорақалпоқ шеъриятининг шаклланишига таъсир қилган достон; «Шеърлар» тўпламига кирган.

  • «Биз курашда ғолиб чиқдик» (1938)
    Достон

    Совет ҳокимиятининг қарор топишига бағишланган достон.

  • «Қаҳрамонона курашга» (1942)
    Шеърий тўплам

    Уруш йилларида чоп этилган шеърий тўплам.

  • «Бюрократлар» (1933)
    Песа

    Долзарб мавзудаги бир пардали саҳна асари.

  • «Ўз таёғи ўзига» (1940)
    Ҳажвий песа

    Ҳажвий комедия; саҳнада қўйилган.

  • «Лейтенант Элмуратов» (1944)
    Драма

    Уруш мавзусидаги саҳна асари.

  • «Айгул-Абат»
    Драма

    Инқилоб мавзусидаги песа; унга Бердақ номидаги Қорақалпоғистон Давлат мукофоти берилган.

  • «Бердақ» (1958)
    Драма

    Қорақалпоқ шоири Бердақнинг ҳаётига бағишланган песа.

  • «Амударё бўйида» (1958)
    Роман

    Урушдан кейинги қорақалпоқ қишлоғини ҳажвий руҳда тасвирлаган роман; русча таржимаси «Проделки Камекбая».

  • «Етим юраги» (1967)
    Автобиографик қисса

    Муаллиф болалиги ва ёшлигига бағишланган қисса.

  • «Одамлар, мен сизларни севаман» (1978)
    Роман

    Кейинги давр насрининг йирик асари.

  • «Етмиш тўққизинчи баҳор» (1989)
    Шеър ва достонлар тўплами

    Муаллифнинг сўнгги йиллардаги шеърий тўплами.