Биография
Сайёдий — XVII асрнинг иккинчи ярмида яшаган ўзбек шоири; асл исми Саййид Муҳаммад. Шеърларида «Сайёдий», «Сайёдий ўғли» ва «Харобий» тахаллусларини қўллаган. Ривоятларга кўра, Балх яқинидаги Хайробод қишлоғида овчи (арабча «сайёд») оиласида туғилган ва ўзи ҳам шу касб билан кун кўрган; тахаллуси ҳам шундан олинган.
Шоирнинг меросидан бизгача айрим шеърлари ва «Тоҳир ва Зуҳра» достони етиб келган. Достонда оғзаки ижодда машҳур бўлган сюжет ёзма адабиёт анъаналарига мослаб баён қилинган: унда соф муҳаббат ва инсонийлик улуғланади, зўравонлик ва адолатсизлик қораланади. Асарга ғазал шаклидаги элликдан ортиқ шеърий парча киритилган.
Достон кейинчалик саҳна ва экран учун ҳам манба бўлди: унинг асосида Собир Абдулла мусиқали драма ёзган (1938), 1950-йилда эса шу номли кинофилм суратга олинган. Шоирнинг ҳаёти ҳақидаги аниқ тарихий маълумотлар кам, шунинг учун унинг таржимаи ҳоли асосан ривоят ва тадқиқотчиларнинг тахминларига таянади.
Асарлари
- «Тоҳир ва Зуҳра»