Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Abu Bakr al-Xorazmiy

Yozuvchi

X asrda arab tilida ijod qilgan xorazmlik shoir va adib; «Risolalar» nomli saj'li nasr xatlari hamda she'riy devon muallifi, Nishopurda vafot etgan.

Faoliyat:
Yozuvchi, Shoir
Haqiqiy ismi:
Abu Bakr Muhammad ibn al-Abbos al-Xorazmiy
Hayot yillari:
taxminan 935 — 993

Biografiya

Abu Bakr Muhammad ibn al-Abbos al-Xorazmiy X asr arab adabiyotining yirik vakillaridan biri. U Xorazmda tug'ilgan, arab tilida she'r va nasr yozgan; uning saj'li nasrdagi xatlari o'sha asr badiiy nasrining mashhur namunasi hisoblanadi.

Mavjud ma'lumotlarga ko'ra, u 935-yil atrofida Xorazmda dunyoga kelgan va boshlang'ich bilimni shu yerda olgan. Yigirma–yigirma besh yoshlarida yurtini tark etib, Iroq va Shomga borgan, u yerdagi shoir va olimlardan saboq olgan. Keyin Halabda amir Sayfuddavla (944–967) saroyida xizmat qilgan, so'ng Buxoroga kelib, Somoniylar vaziri Abu Ali al-Bal'amiy bilan do'stlashgan, ammo munosabatlari buzilgach Nishopurga ketgan. Manbalarda uning Sijiston, G'archiston va Arrajon hokimlari saroylariga ham borgani tilga olinadi.

Nishopurda u o'qituvchilik qilib, shogirdlarga she'r yozishni o'rgatgan, ath-Sa'olibiy kabi adiblar bilan yaqinlashgan. Umrida qamoqda ham o'tirgan, boylik ham orttirgan, amaldorlar g'azabiga ham uchragan; Somoniylar vaziri al-Utbiy bosimidan qochishga majbur bo'lgan, keyin yana Nishopurga qaytgan. Umrining so'nggi yillari yolg'izlikda kechgan.

Adabiy merosidan arabcha she'riy devoni va «Risolalar»i saqlangan. «Risolalar» saj' bilan yozilgan xatlar to'plami bo'lib, amir, vazir, qozi, fiqhshunos, adib va shogirdlarga atalgan: unda tabrik, ta'ziya, minnatdorlik, ilm, odob, adolat va do'stlik haqida fikrlar bor, ayrim iboralar hikmatli so'zga aylangan. She'rlari asosan qasida, g'azal, vasf va hajviyadan iborat; hajviyalarining bir qismi maqoma janrining asoschisi Abulfazl al-Hamadoniyga (v. 1007) qaratilgan, taz'min usulini ko'p qo'llagan.

Ath-Sa'olibiy «Yatimat ad-dahr»da uni zamonasining eng ziyrak adiblaridan biri deb ta'riflagan. Al-Xorazmiy haqida al-Utbiy, Ibn al-Asir, Ibn Xallikon kabi o'rta asr mualliflari yozgan, Yevropa sharqshunoslari ham o'rgangan. U 993-yilda (hijriy 383) Nishopurda vafot etgan; ba'zi ingliz tilidagi ma'lumotnomalarda tug'ilgan yili 934, vafoti 1002 deb ko'rsatiladi.

Karyera

Hayot yo'li

  1. 935
    Tug'ilishi

    Xorazmda tug'ilgan (taxminiy yil).

  2. 950-yillar
    Iroq va Shom

    Yurtini tark etib, shoirlar va olimlardan saboq olgan.

  3. 944–967
    Halab

    Amir Sayfuddavla saroyida xizmat qilgan.

  4. 960–974
    Buxoro

    Somoniylar saroyida yashagan, vazir al-Bal'amiy bilan do'stlashgan, so'ng aloqasi buzilgan.

  5. X asr oxiri
    Nishopur

    Muqim yashab, dars bergan; ath-Sa'olibiy bilan yaqin bo'lgan.

  6. 993
    Vafoti

    Nishopurda vafot etgan.

Asarlar

  • «Risolalar» (saj'li nasrdagi xatlar)

    X asr nasrining mashhur yodgorligi.

  • Arabcha she'riy devon

    Qasida, g'azal, vasf va hajviyalar.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish