Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Ahmad Tabibiy

Yozuvchi · Xorazm

Xorazmlik shoir, tarjimon va tabib; Muhammad Rahimxon II (Feruz) saroyida tabiblik qilgan, beshta devon tuzgan, 518 muxammas bog'lagan, Xorazm shoirlari haqida tazkiralar yozgan.

Faoliyat:
Yozuvchi, Shoir
Haqiqiy ismi:
Ahmad Ali Muhammad o'g'li
Hayot yillari:
1869 — 1911
Tug'ilgan joy:
Xiva, Xorazm

Biografiya

Xivalik shoir, tarjimon va tabib Ahmad Tabibiy o'zbek va fors-tojik tillarida yozgan, muxammas janrini rivojlantirgan va Xorazm shoirlari haqida tazkiralar tuzgan. Tabibiy taxallus bo'lib, asl ismi Ahmad Ali Muhammad o'g'li. U 1869-yilda Xivada dunyoga kelgan va shaharning madrasalaridan birida tahsil olgan.

Tabiblik ilmini otasidan hamda o'z zamonasining nomdor tabibi Yaxshimurodbekdan o'zlashtirgan; keyinchalik Muhammad Rahimxon II (Feruz) saroyida shifokor bo'lgan. Bir vaqtning o'zida she'riyatda ham tanilgan.

Mumtoz adabiyotning an'anaviy janrlarida ham o'zbekcha, ham fors-tojikcha ijod qilgan. Uning besh devoni ma'lum: fors-tojik tilidagi «Mazhar ul-ishtiyoq» va «Mir'ot ul-ishq», shuningdek o'zbekcha «Hayrat ul-oshiqin», «Munis ul-ushshoq», «Tuhfat us-sulton». Bu she'rlarda hayotning o'zi va pok sevgi tarannum etilgan («Aylading», «Ozoridur» va boshqalar).

O'zbek adabiyotida muxammas janrining rivojiga katta hissa qo'shgan. Mirzo G'olib, Ogahiy, Munis, Zebunniso, Jomiy, Sa'diy, Navoiy hamda boshqa shoirlarning g'azallariga u jami 518 muxammas bog'lagan.

Tabibiy Xorazm shoirlariga bag'ishlangan ikki tazkira tuzgan: «Majmuat ush-shuaroi payravi Feruz Shohiy» va «Majmuai muxammasoti ash-shuaroi Feruz Shoqiy» (1909). Ikkinchisi asosan 33 shoir muxammasidan iborat: avval Ogahiy g'azallariga, keyin Feruz she'rlariga bog'langanlari beriladi. Xotimada Umidiy, Doiy va Xayoliyning vafot etgani xabar qilinadi va Bayoniyning birinchi tazkiraga yozgan taqrizi o'rin olgan.

Shuningdek, u «Vomiq va Uzro» qissasini o'zbekcha masnaviy shaklda (8100 bayt) qayta yaratgan, Fuzuliyning «Haft jom» asarini fors-tojik tilidan o'zbekchaga o'girgan va «Yetti ravza» nomli asar yozgan. Muallif asarlarining qo'lyozma va toshbosma ko'chirmalaridan bir qanchasi Toshkentdagi Sharqshunoslik institutining fondida (O'zbekiston Fanlar akademiyasi) turibdi. Tabibiy 1911-yilda vafot etgan; tanlangan asarlari 1968-yilda Toshkentda chop etilgan.

Karyera

Hayot yo'li

  1. 1869
    Xiva shahrida dunyoga kelgan
  2. Xiva madrasasida tahsil ko'rgan; tabiblik sirlarini otasi va tabib Yaxshimurodbek qo'lida o'zlashtirgan
  3. Xon Muhammad Rahimxon II (Feruz) saroyida shifokor bo'lib xizmat qilgan
  4. Beshta devon tuzgan; ularning uchtasi o'zbek, ikkitasi fors-tojik tilida
  5. 1909
    «Majmuai muxammasoti ash-shuaroi Feruz Shoqiy» tazkirasini tuzgan — unda Xorazm shoirlarining muxammaslari jamlangan
  6. 1911
    Hayotdan ko'z yumgan
  7. 1968
    Toshkentda saylanma asarlari chop etilgan

Asarlar

  • «Tuhfat us-sulton»
    Devon (o'zbek tilida)
  • «Munis ul-ushshoq»
    Devon (o'zbek tilida)
  • «Hayrat ul-oshiqin»
    Devon (o'zbek tilida)
  • «Mir'ot ul-ishq»
    Devon (fors-tojik tilida)
  • «Mazhar ul-ishtiyoq»
    Devon (fors-tojik tilida)
  • «Majmuat ush-shuaroi payravi Feruz Shohiy»
    Tazkira
  • «Majmuai muxammasoti ash-shuaroi Feruz Shoqiy» (1909)
    Tazkira
  • «Vomiq va Uzro»
    Doston (masnaviy variant, 8100 bayt)
  • «Haft jom»
    Fuzuliy asarining tarjimasi
  • «Yetti ravza»
    Asar
Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish
Ahmad Tabibiy (1869–1911) — Yozuvchi | Shaxs.uz