Avaneshxon
Xiva (Xorazm) xoni (taxminan 1525–1538), shayboniylar (arabshohiylar) sulolasidan: Ubaydullaxon bilan to'qnashuvda halok bo'lgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Vafot etgan sana:
- 1538
Biografiya
Avaneshxon Xiva xonligi (Xorazm)ning arabshohiylar, ya'ni shayboniylar sulolasidan chiqqan hukmdori edi. Tug'ilgan yili ma'lum emas. Hukmronlik yillari taxminan 1525–1538; taxtga chiqqan yili 1525 yoki 1526 deb beriladi. U Aminekxonning o'g'li va avval taxtda o'tirgan akasi Bo'yuga (Bujuga) xon o'rniga hokim bo'lgan; toj kiyish marosimi Urganchda o'tgan. Katta o'g'li Din Muhammad, yana bir o'g'li Ali.
Xorazmning ichki siyosatiga Buxoro shayboniylari aralashgan. Buxoro xoni Ubaydullaxon 1533–1539-yillarda Xorazmga yurish qildi. Bahona Avaneshxonning katta o'g'li Din Muhammadning Safaviy shoh Tahmosp I bilan yashirin muzokarasi bo'ldi. Avaneshxon ochiq jangdan qochib, Urganchni tark etdi va dashtga chekindi.
1537–1538-yillarda Ubaydullaxon Urganchni egalladi, Avaneshxon qo'shinlarini tor-mor qildi va xonning o'zini ham o'ldirdi (Biyat-Qir yaqinida quvib yetilgan). Xonlik hududi to'rt qismga bo'linib, bir qismi Ubaydullaxonda qoldi, qolgan uchtasi Hisor, Samarqand va Toshkent hokimlariga berildi. Vafot yili ko'pincha 1538 deb olinadi, ba'zan 1539/1540 ham ko'rsatiladi. Qisqa muddatli Buxoro nazoratidan keyin hokimiyat Avaneshxonning ukasi Qal xonga o'tgan.
Hayot yo'li
- 1525–1526Xiva taxti
Akasi o'rniga Urganchda xon ko'tarilgan (boshlanish yili 1525 yoki 1526).
- 1533–1539Ubaydullaxon yurishlari
Buxoro xoni Ubaydullaxon Xorazmga yurish qildi.
- 1538Halok bo'lishi
Ubaydullaxon Urganchni egallab, Avaneshxon qo'shinini yengdi va xonni o'ldirdi; xonlik hududi bo'lib yuborildi.