Аванешхон
Хива (Хоразм) хони (тахминан 1525–1538), шайбонийлар (арабшоҳийлар) сулоласидан: Убайдуллахон билан тўқнашувда ҳалок бўлган.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
- Вафот этган сана:
- 1538
Биография
Аванешхон Хива хонлиги (Хоразм)нинг арабшоҳийлар, яъни шайбонийлар сулоласидан чиққан ҳукмдори эди. Туғилган йили маълум эмас. Ҳукмронлик йиллари тахминан 1525–1538; тахтга чиққан йили 1525 ёки 1526 деб берилади. У Аминекхоннинг ўғли ва аввал тахтда ўтирган акаси Бўюга (Бужуга) хон ўрнига ҳоким бўлган; тож кийиш маросими Урганчда ўтган. Катта ўғли Дин Муҳаммад, яна бир ўғли Али.
Хоразмнинг ички сиёсатига Бухоро шайбонийлари аралашган. Бухоро хони Убайдуллахон 1533–1539-йилларда Хоразмга юриш қилди. Баҳона Аванешхоннинг катта ўғли Дин Муҳаммаднинг Сафавий шоҳ Таҳмосп I билан яширин музокараси бўлди. Аванешхон очиқ жангдан қочиб, Урганчни тарк этди ва даштга чекинди.
1537–1538-йилларда Убайдуллахон Урганчни эгаллади, Аванешхон қўшинларини тор-мор қилди ва хоннинг ўзини ҳам ўлдирди (Бият-Қир яқинида қувиб етилган). Хонлик ҳудуди тўрт қисмга бўлиниб, бир қисми Убайдуллахонда қолди, қолган учтаси Ҳисор, Самарқанд ва Тошкент ҳокимларига берилди. Вафот йили кўпинча 1538 деб олинади, баъзан 1539/1540 ҳам кўрсатилади. Қисқа муддатли Бухоро назоратидан кейин ҳокимият Аванешхоннинг укаси Қал хонга ўтган.
Ҳаёт йўли
- 1525–1526Хива тахти
Акаси ўрнига Урганчда хон кўтарилган (бошланиш йили 1525 ёки 1526).
- 1533–1539Убайдуллахон юришлари
Бухоро хони Убайдуллахон Хоразмга юриш қилди.
- 1538Ҳалок бўлиши
Убайдуллахон Урганчни эгаллаб, Аванешхон қўшинини енгди ва хонни ўлдирди; хонлик ҳудуди бўлиб юборилди.