Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Qoraqalpoq xalqining buyuk shoiri va mutafakkiri; Xiva xonligi davridagi zulmni tanqid qilgan, «Ahmoq podsho», «Xalq uchun», «Omongeldi» kabi asarlar muallifi.

Faoliyat:
Yozuvchi, Shoir
Haqiqiy ismi:
Berdimurod Qarg'aboy o'g'li
Hayot yillari:
1827 — 1900
Tug'ilgan joy:
Mo'ynoq tumani, Qoraqalpog'iston

Biografiya

Berdaq (asl ismi Berdimurod Qarg'aboy o'g'li) — qoraqalpoq adabiyotining eng taniqli vakili, XIX asrda yashab ijod etgan shoir va baxshi. Taxallusi Berdaq. Hayoti haqidagi ma'lumotlar kam, ular asosan uning o'z she'rlaridan olinadi.

U 1827-yilda Orolning janubidagi hozirgi Mo'ynoq tumani hududida (Oqqal'a joyi) tug'ilgan. Bolaligida ota-onasidan ayrilib, amakisi Ko'chqorboy qaramog'ida o'sgan (ingliz manbasida otasi baliqchi bo'lgani, onasi shoir o'n yoshga to'lganda vafot etgani aytiladi). O'n yoshida ovul maktabiga bordi, so'ng o'sha davrdagi yirik ilm maskani Qoraqum eshon madrasasida o'qidi.

Yoshligidan she'r yoza boshlagan; xalq qo'shiqlari, ertak, maqol va dostonlar uning ijodiy shakllanishiga asos bo'ldi. She'rlariga o'zi kuy chalib aytgani uchun bahshi sifatida ham tanildi. Kunxo'ja va Ajiniyoz kabi zamondosh shoirlar bilan aloqa qilgan. Urganch, Buxoro va O'rta Osiyoning boshqa shaharlariga borib, tarixiy yodgorliklarni ko'rgan; Navoiy, Fuzuliy va Mahtumquli she'riyatini o'rgangan.

Berdaq she'rlarining ko'pchiligi kambag'al va beva-bechoralarning og'ir mehnati, boylar va amaldorlarning zulmiga bag'ishlangan. «Soliq», «Bo'lgan emas», «Bu yil» she'rlarida xon va beklar siyosatini, soliq yig'uvchilar hamda mirobning o'zboshimchaligini qoralagan. Shoir adolatli va ma'rifatli podshoh mamlakatni boshqarishi kerak, deb hisoblagan. «Omongeldi», «Xalq uchun», «Aydosbiy», «Yaxshiroq», «Ernazarbiy» asarlarida qoraqalpoqlarning xonlar zulmiga qarshi kurashi aks etgan, «Ahmoq podsho» dostonida sabri tugagan xalq zolimlarga qarshi chiqadi.

Axloqiy qarashlarida halol mehnatni ulug'lagan («Izladim», «Menga kerak» kabi she'rlarida), keksa, zaif va yetimlarni hurmat qilishga chaqirgan, ikkiyuzlamachi mulla va eshonlarni fosh etgan. Shoir odamlarni Navoiy singari yaxshi va yomonga ajratgan.

1900-yilda vafot etgan. Qoraqalpog'istonda ko'plab maktab, ko'cha, kinoteatr va kutubxonalar Berdaq nomi bilan ataladi, san'at va adabiyot sohasidagi eng yaxshi ishlar uchun Berdaq nomidagi Qoraqalpog'iston davlat mukofoti ta'sis etilgan. O'zbekiston 2012-yilda uning portreti tushirilgan pochta markasi chiqargan.

Hayot yo'li

  1. 1827
    Tug'ilish

    Mo'ynoq tumani hududidagi Oqqal'a joyida tug'ilgan.

  2. 1830-yillar oxiri
    Yetimlik

    Ota-onasidan ayrilib, amakisi qaramog'ida o'sgan; ovul maktabida o'qigan.

  3. 1840–1850-yillar
    Ta'lim va ijod

    Qoraqum eshon madrasasida o'qigan, she'r yoza boshlagan, bahshi sifatida tanilgan.

  4. 1900
    Vafot

    Vafot etgan.

Asarlar

  • «Ahmoq podsho»

    Doston

  • «Soliq»
  • «Bo'lgan emas»
  • «Bu yil»
  • «Xalq uchun»
  • «Omongeldi»
  • «Aydosbiy»
  • «Yaxshiroq»
  • «Ernazarbiy»
  • «Izladim»
  • «Menga kerak»
Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish
Berdaq biografiyasi (1827–1900) — Yozuvchi | Shaxs.uz