Eltuzarxon
Xiva xoni (1804–1806), Qo'ng'irotlar sulolasining asoschisi; Chingiziylardan bo'lmagan birinchi Xiva xoni, 1806-yilda Buxoroga qarshi yurishda halok bo'lgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Hayot yillari:
- taxminan 1760 — 1806
- Otasi:
- Avaz inoq
Biografiya
Eltuzarxon Xiva xonligida Qo'ng'irotlar sulolasidan chiqqan birinchi xon bo'lib, 1804-yildan 1806-yilda halok bo'lguniga qadar hukmronlik qilgan. U Muhammad Amin inoqning nabirasi va inoq Avazning o'g'li edi.
Xiva xonlarining haqiqiy hokimiyati bir necha o'n yil davomida qo'ng'irot inoqlarining qo'lida bo'lib, taxtda ularning qo'g'irchoq xonlari o'tirgan. Otasidan inoqlik mansabini meros olgan Eltuzar oradan taxminan olti oy o'tgach, chetdan chaqirilgan, ta'siri yo'q xon Abulg'ozini taxtdan tushirdi va yuqori tabaqa vakillarining roziligi bilan o'zi xon unvonini oldi (1804). Shu bilan qo'ng'irot urug'i Xiva taxtini rasman ham egalladi; Eltuzar Chingiz avlodidan bo'lmagan birinchi Xiva xoni bo'ldi.
Hukmronligining qisqa davrida u otasining tiklash siyosatini davom ettirdi: soliq tizimini tartibga keltirdi, sug'orish ishlariga e'tibor berdi, Xivada yangi inshootlar qurdirdi. Birinchi yili yomut turkmanlariga qarshi muvaffaqiyatli yurish qildi. Uning buyrug'i bilan Munis Xorazmiy «Firdavs ul-iqbol» asarini yozgan.
1806-yilda Eltuzar Buxoro amiri Haydarga qarshi yurish boshladi, ammo mag'lub bo'ldi. Manbalarga ko'ra, u Amudaryodan qaytib o'tayotganda halok bo'ldi; bir bayonga ko'ra, orqaga chekinish chog'ida ortiqcha yuklangan qayiq cho'kib, u g'arq bo'lgan. Taxtni ukasi Muhammad Rahimxon egalladi.
Karyera
- Xiva xon saroyiXiva xoni · Xiva · 1804–1806
Hayot yo'li
- taxminan 1760Tug'ilishi
Aniq tug'ilgan yili ma'lum emas, odatda taxminan 1760-yil ko'rsatiladi.
- 1804Xon unvonini olishi
Inoq lavozimini meros olgach, Abulg'ozini taxtdan tushirib, xon bo'ldi.
- 1804Yomutlarga qarshi yurish
Birinchi yilida yomut turkmanlariga qarshi yurish qilgan.
- 1806Buxoroga yurish va halokat
Amir Haydarga qarshi yurishda mag'lub bo'lib, Amudaryodan o'tish chog'ida halok bo'lgan; taxtga ukasi Muhammad Rahimxon chiqqan.