Элтузархон
Хива хони (1804–1806), Қўнғиротлар сулоласининг асосчиси; Чингизийлардан бўлмаган биринчи Хива хони, 1806-йилда Бухорога қарши юришда ҳалок бўлган.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
- Ҳаёт йиллари:
- тахминан 1760 — 1806
- Отаси:
- Аваз иноқ
Биография
Элтузархон Хива хонлигида Қўнғиротлар сулоласидан чиққан биринчи хон бўлиб, 1804-йилдан 1806-йилда ҳалок бўлгунига қадар ҳукмронлик қилган. У Муҳаммад Амин иноқнинг набираси ва иноқ Авазнинг ўғли эди.
Хива хонларининг ҳақиқий ҳокимияти бир неча ўн йил давомида қўнғирот иноқларининг қўлида бўлиб, тахтда уларнинг қўғирчоқ хонлари ўтирган. Отасидан иноқлик мансабини мерос олган Элтузар орадан тахминан олти ой ўтгач, четдан чақирилган, таъсири йўқ хон Абулғозини тахтдан туширди ва юқори табақа вакилларининг розилиги билан ўзи хон унвонини олди (1804). Шу билан қўнғирот уруғи Хива тахтини расман ҳам эгаллади; Элтузар Чингиз авлодидан бўлмаган биринчи Хива хони бўлди.
Ҳукмронлигининг қисқа даврида у отасининг тиклаш сиёсатини давом эттирди: солиқ тизимини тартибга келтирди, суғориш ишларига эътибор берди, Хивада янги иншоотлар қурдирди. Биринчи йили ёмут туркманларига қарши муваффақиятли юриш қилди. Унинг буйруғи билан Мунис Хоразмий «Фирдавс ул-иқбол» асарини ёзган.
1806-йилда Элтузар Бухоро амири Ҳайдарга қарши юриш бошлади, аммо мағлуб бўлди. Манбаларга кўра, у Амударёдан қайтиб ўтаётганда ҳалок бўлди; бир баёнга кўра, орқага чекиниш чоғида ортиқча юкланган қайиқ чўкиб, у ғарқ бўлган. Тахтни укаси Муҳаммад Раҳимхон эгаллади.
Карьера
- Хива хон саройиХива хони · Хива · 1804–1806
Ҳаёт йўли
- тахминан 1760Туғилиши
Аниқ туғилган йили маълум эмас, одатда тахминан 1760-йил кўрсатилади.
- 1804Хон унвонини олиши
Иноқ лавозимини мерос олгач, Абулғозини тахтдан тушириб, хон бўлди.
- 1804Ёмутларга қарши юриш
Биринчи йилида ёмут туркманларига қарши юриш қилган.
- 1806Бухорога юриш ва ҳалокат
Амир Ҳайдарга қарши юришда мағлуб бўлиб, Амударёдан ўтиш чоғида ҳалок бўлган; тахтга укаси Муҳаммад Раҳимхон чиққан.