Biografiya
G'oziy (to'liq ismi Muhammadg'oziy) — XVIII asrning ikkinchi yarmida yashab, taxminan 1818-yilda Qo'qonda vafot etgan shoir. U o'zbek va fors tillarida she'r yozgan, g'azal janrida ko'proq qalam tebratgan.
Dastlabki ilmni Buxoro madrasalarida olgan. Keyinchalik Qo'qonga qaytib, Madrasai Mir madrasasida mudarrislik qilgan, muftilik lavozimida ham turgan. Shoir Akmal Xo'qandiyning yaqin do'sti sifatida tilga olinadi.
G'oziy o'zini Fuzuliyning shogirdi hisoblagan. Ustozning uslubi va mazmun yo'nalishiga ergashib, uning g'azallariga muxammaslar bog'lagan. Asosan lirik g'azallar va tarix she'rlari yaratgan, devon tuzgan. Lirikasida inson qalbining kechinmalari, orzu va armonlari, vafo, go'zallik va insonparvarlik g'oyalari kuylanadi.
Ijtimoiy mavzudagi she'rlarida («Bukuldi qomatim…», «Devonamen…» va boshqalar) zamonasidagi adolatsizlik va o'z baxtsiz qismatidan shikoyat qiladi. Tarix she'rlari ko'pincha ruboiy shaklida bo'lib, shahar oqsoqollari va yirik amaldorlar vafotiga bag'ishlangan. Axloqiy-ta'limiy asarlarida kamtarlik, insonning qadr-qimmatini asrash zarurati ta'kidlanadi. «Shiru shakar» usulida musaddas hamda mustazod-tarje'bandlar ham bitgan; ayrim mustazodlari original tarzda yozilgan.
G'oziy she'rlari o'sha davr ijtimoiy hayotini va adabiy muhitdagi turli oqimlarni ko'rsatib beradi, shu jihatdan Qo'qon adabiy muhitini o'rganishda ahamiyatli.
Hayot yo'li
- XVIII asr 2-yarmiIlm olishi
Buxoro madrasalarida o'qigan.
- Qo'qonda faoliyati
Madrasai Mirda mudarris va mufti bo'lgan.
- taxm. 1818Vafoti
Qo'qonda vafot etgan.
Asarlar
- DevonShe'riy to'plam
Lirik g'azallar va tarix she'rlaridan iborat devon.
- Fuzuliy g'azallariga muxammaslarMuxammas
- «Bukuldi qomatim…»G'azal
- «Devonamen…»G'azal