Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Tuzatish taklif qilish

Hafiz Abdusamatov

O'zbek adabiyotshunosi va teatrshunosi, filologiya fanlari doktori, professor, Hamza nomidagi San'atshunoslik instituti direktori (1981–1993), «Drama nazariyasi» kitobi muallifi.

Faoliyat:
Olim, Yozuvchi, Filolog
Tug'ilgan:
8 fevral 1925 ♒
  • Mehnat shuhrati ordeni
  • Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti

Biografiya

Hafiz Shoahmedovich Abdusamatov 1925-yil 8-fevralda Jambulda (hozirgi Taraz, Qozog'iston) tug'ilgan; ayrim manbalarda tug'ilgan kuni 2-avgust deb ko'rsatiladi. Ikkinchi jahon urushi yillarida maktabda o'qigan, uni imtiyozli baholar bilan tugatgan, kechqurunlari esa aviatsiya zavodida ishlagan. So'ngra Toshkentdagi O'rta Osiyo davlat universitetining filologiya fakultetiga kirib, uni 1946-yilda bitirgan.

O'qishni Moskvada davom ettirgan: 1952-yilda Moskva davlat universitetida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan, ilmiy rahbari L. Timofeyev bo'lgan. 1952–1960 va 1966–1979-yillarda Abdusamatov O'zbekiston Fanlar akademiyasining Til va adabiyot institutida katta ilmiy xodim, sektor mudiri, direktor o'rinbosari va bo'lim mudiri bo'lib ishlagan; shu ikki davr orasida, 1960–1966-yillarda boshqa mas'ul lavozimlarda xizmat qilgan. 1957-yildan SSSR Yozuvchilar uyushmasi a'zosi bo'lgan, 1968-yilda filologiya fanlari doktori darajasini olgan, keyinroq professor unvoniga ega bo'lgan.

1979–1981-yillarda Abdusamatov Toshkent davlat madaniyat instituti rektori, 1981–1993-yillarda Hamza nomidagi San'atshunoslik instituti direktori bo'lgan. 1994–1998-yillarda Fanlar akademiyasi Qo'lyozmalar institutida yetakchi ilmiy xodim bo'lib ishlagan. Ilmiy xizmatlari uchun unga O'zbekiston SSR fan arbobi unvoni (1975) berilgan, 1977-yilda esa Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti laureati bo'lgan.

Uning asosiy mavzulari — o'zbek adabiyotidagi dramaturgiya, teatr san'ati, satira va hazil; doktorlik dissertatsiyasi ham satira muammolariga bag'ishlangan. U dramaturglar Abdulla Qahhor, Alp Jamol, Uyg'un, O'lmas Umarbekov, Tuyg'un va Komil Yashin ijodi hamda aktyor Zokir Muhammadjonov haqida monografiyalar yozgan. Kitoblari orasida ko'p yillik drama nazariyasi va teatr tanqidi tajribasini umumlashtirgan «Drama nazariyasi» bor. Abdusamatov ikki jildlik «O'zbek sovet adabiyoti tarixi ocherklari» muallifliklaridan biri bo'lgan, Qisqa adabiy ensiklopediya (1962–1978) va bir qancha adabiy nashrlar tahrir hay'atlari a'zosi bo'lgan.

«Drama nazariyasi» 2001-yilda «Istiqlol tongi» tanlovida g'olib bo'lgan, «Shoshma, quyosh!» monografiyasi 2004-yilda O'zbekiston Fanlar akademiyasining «Yilning eng yaxshi ilmiy ishi» mukofotiga sazovor bo'lgan. 2007-yilda Abdusamatov «Mehnat shuhrati» ordeni bilan taqdirlangan.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1925
    Tug'ilishi

    Jambulda (hozirgi Taraz, Qozog'iston) tug'ilgan.

  2. 1940-yillar
    Maktab va zavod

    Maktabni imtiyozli baholar bilan bitirgan; urush yillarida kechqurunlari aviatsiya zavodida ishlagan.

  3. 1946
    Universitetni bitirishi

    O'rta Osiyo davlat universitetining filologiya fakultetini tamomlagan.

  4. 1952
    Nomzodlik dissertatsiyasi

    Moskva davlat universitetida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan; ilmiy rahbari L. Timofeyev.

  5. 1952–1979
    Til va adabiyot instituti

    Fanlar akademiyasi institutida (1952–1960 va 1966–1979-yillarda) katta ilmiy xodim, sektor mudiri, direktor o'rinbosari, bo'lim mudiri bo'lib ishlagan.

  6. 1957
    SSSR Yozuvchilar uyushmasi

    SSSR Yozuvchilar uyushmasiga qabul qilingan.

  7. 1968
    Doktorlik darajasi

    Filologiya fanlari doktori darajasini olgan; keyinroq professor unvoniga ega bo'lgan.

  8. 1975
    Fan arbobi

    O'zbekiston SSR fan arbobi unvoni berilgan.

  9. 1977
    Hamza nomidagi mukofot

    Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti laureati bo'lgan.

  10. 1979–1981
    Madaniyat instituti rektori

    Toshkent davlat madaniyat institutini boshqargan.

  11. 1981–1993
    San'atshunoslik instituti

    Hamza nomidagi San'atshunoslik instituti direktori bo'lgan.

  12. 1994–1998
    Qo'lyozmalar instituti

    Fanlar akademiyasi Qo'lyozmalar institutida yetakchi ilmiy xodim bo'lib ishlagan.

  13. 2001–2007
    E'tirof

    «Drama nazariyasi» «Istiqlol tongi» tanlovida g'olib bo'lgan (2001); «Shoshma, quyosh!» monografiyasi uchun Fanlar akademiyasi mukofoti (2004); «Mehnat shuhrati» ordeni (2007).

Asarlar

  • «Drama nazariyasi» (2000)
    Monografiya

    Drama nazariyasi va teatr tanqidi bo'yicha ko'p yillik izlanishlarning umumlashmasi; 2001-yilgi «Istiqlol tongi» tanlovi g'olibi.

  • «Shoshma, quyosh!» (2004)
    Monografiya

    O'zbekiston Fanlar akademiyasining «Yilning eng yaxshi ilmiy ishi» mukofotiga sazovor bo'lgan (2004).

  • Dramaturglar va aktyor haqidagi monografiyalar
    Monografiyalar turkumi

    Abdulla Qahhor, Alp Jamol, Uyg'un, O'lmas Umarbekov, Tuyg'un, Komil Yashin va aktyor Zokir Muhammadjonov ijodiga bag'ishlangan kitoblar.

  • Satira va hazil haqidagi doktorlik dissertatsiyasi (1968)
    Dissertatsiya

    O'zbek adabiyotida satira va hazil muammolarini o'rgangan tadqiqot.

  • «O'zbek sovet adabiyoti tarixi ocherklari»
    Jamoaviy asar

    Ikki jildlik akademik nashr; Abdusamatov uning mualliflaridan biri.

Hafiz Abdusamatov (1925) — Olim | Shaxs.uz