Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Тузатиш таклиф қилиш

Ҳафиз Абдусаматов

Ўзбек адабиётшуноси ва театршуноси, филология фанлари доктори, профессор, Ҳамза номидаги Санъатшунослик институти директори (1981–1993), «Драма назарияси» китоби муаллифи.

Фаолият:
Олим, Ёзувчи, Филолог
Туғилган:
8 феврал 1925 ♒
  • Меҳнат шуҳрати ордени
  • Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти

Биография

Ҳафиз Шоаҳмедович Абдусаматов 1925-йил 8-февралда Жамбулда (ҳозирги Тараз, Қозоғистон) туғилган; айрим манбаларда туғилган куни 2-август деб кўрсатилади. Иккинчи жаҳон уруши йилларида мактабда ўқиган, уни имтиёзли баҳолар билан тугатган, кечқурунлари эса авиация заводида ишлаган. Сўнгра Тошкентдаги Ўрта Осиё давлат университетининг филология факултетига кириб, уни 1946-йилда битирган.

Ўқишни Москвада давом эттирган: 1952-йилда Москва давлат университетида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган, илмий раҳбари Л. Тимофеев бўлган. 1952–1960 ва 1966–1979-йилларда Абдусаматов Ўзбекистон Фанлар академиясининг Тил ва адабиёт институтида катта илмий ходим, сектор мудири, директор ўринбосари ва бўлим мудири бўлиб ишлаган; шу икки давр орасида, 1960–1966-йилларда бошқа масъул лавозимларда хизмат қилган. 1957-йилдан СССР Ёзувчилар уюшмаси аъзоси бўлган, 1968-йилда филология фанлари доктори даражасини олган, кейинроқ профессор унвонига эга бўлган.

1979–1981-йилларда Абдусаматов Тошкент давлат маданият институти ректори, 1981–1993-йилларда Ҳамза номидаги Санъатшунослик институти директори бўлган. 1994–1998-йилларда Фанлар академияси Қўлёзмалар институтида етакчи илмий ходим бўлиб ишлаган. Илмий хизматлари учун унга Ўзбекистон ССР фан арбоби унвони (1975) берилган, 1977-йилда эса Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати бўлган.

Унинг асосий мавзулари — ўзбек адабиётидаги драматургия, театр санъати, сатира ва ҳазил; докторлик диссертацияси ҳам сатира муаммоларига бағишланган. У драматурглар Абдулла Қаҳҳор, Алп Жамол, Уйғун, Ўлмас Умарбеков, Туйғун ва Комил Яшин ижоди ҳамда актёр Зокир Муҳаммаджонов ҳақида монографиялар ёзган. Китоблари орасида кўп йиллик драма назарияси ва театр танқиди тажрибасини умумлаштирган «Драма назарияси» бор. Абдусаматов икки жилдлик «Ўзбек совет адабиёти тарихи очерклари» муаллифликларидан бири бўлган, Қисқа адабий энсиклопедия (1962–1978) ва бир қанча адабий нашрлар таҳрир ҳайъатлари аъзоси бўлган.

«Драма назарияси» 2001-йилда «Истиқлол тонги» танловида ғолиб бўлган, «Шошма, қуёш!» монографияси 2004-йилда Ўзбекистон Фанлар академиясининг «Йилнинг энг яхши илмий иши» мукофотига сазовор бўлган. 2007-йилда Абдусаматов «Меҳнат шуҳрати» ордени билан тақдирланган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1925
    Туғилиши

    Жамбулда (ҳозирги Тараз, Қозоғистон) туғилган.

  2. 1940-йиллар
    Мактаб ва завод

    Мактабни имтиёзли баҳолар билан битирган; уруш йилларида кечқурунлари авиация заводида ишлаган.

  3. 1946
    Университетни битириши

    Ўрта Осиё давлат университетининг филология факултетини тамомлаган.

  4. 1952
    Номзодлик диссертацияси

    Москва давлат университетида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган; илмий раҳбари Л. Тимофеев.

  5. 1952–1979
    Тил ва адабиёт институти

    Фанлар академияси институтида (1952–1960 ва 1966–1979-йилларда) катта илмий ходим, сектор мудири, директор ўринбосари, бўлим мудири бўлиб ишлаган.

  6. 1957
    СССР Ёзувчилар уюшмаси

    СССР Ёзувчилар уюшмасига қабул қилинган.

  7. 1968
    Докторлик даражаси

    Филология фанлари доктори даражасини олган; кейинроқ профессор унвонига эга бўлган.

  8. 1975
    Фан арбоби

    Ўзбекистон ССР фан арбоби унвони берилган.

  9. 1977
    Ҳамза номидаги мукофот

    Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати бўлган.

  10. 1979–1981
    Маданият институти ректори

    Тошкент давлат маданият институтини бошқарган.

  11. 1981–1993
    Санъатшунослик институти

    Ҳамза номидаги Санъатшунослик институти директори бўлган.

  12. 1994–1998
    Қўлёзмалар институти

    Фанлар академияси Қўлёзмалар институтида етакчи илмий ходим бўлиб ишлаган.

  13. 2001–2007
    Эътироф

    «Драма назарияси» «Истиқлол тонги» танловида ғолиб бўлган (2001); «Шошма, қуёш!» монографияси учун Фанлар академияси мукофоти (2004); «Меҳнат шуҳрати» ордени (2007).

Асарлар

  • «Драма назарияси» (2000)
    Монография

    Драма назарияси ва театр танқиди бўйича кўп йиллик изланишларнинг умумлашмаси; 2001-йилги «Истиқлол тонги» танлови ғолиби.

  • «Шошма, қуёш!» (2004)
    Монография

    Ўзбекистон Фанлар академиясининг «Йилнинг энг яхши илмий иши» мукофотига сазовор бўлган (2004).

  • Драматурглар ва актёр ҳақидаги монографиялар
    Монографиялар туркуми

    Абдулла Қаҳҳор, Алп Жамол, Уйғун, Ўлмас Умарбеков, Туйғун, Комил Яшин ва актёр Зокир Муҳаммаджонов ижодига бағишланган китоблар.

  • Сатира ва ҳазил ҳақидаги докторлик диссертацияси (1968)
    Диссертация

    Ўзбек адабиётида сатира ва ҳазил муаммоларини ўрганган тадқиқот.

  • «Ўзбек совет адабиёти тарихи очерклари»
    Жамоавий асар

    Икки жилдлик академик нашр; Абдусаматов унинг муаллифларидан бири.

Ҳафиз Абдусаматов (1925) — Олим | Shaxs.uz