Imom Termiziy

Abu Iso Muhammad ibn Iso at-Termiziy 824-yil atrofida Termiz shahrida tug'ilgan (ingliz tilidagi manbalarda Bug' qishlog'i ham ko'rsatiladi; yil ba'zi manbalarda 825). U Sullamiy va Bug'iy nisbalari bilan ham tanilgan, umrining oxirida ko'zi ojiz bo'lib qolgani uchun «ad-Darir» laqabini olgan.

Yoshligi Termizda o'tgan, dastlabki ma'lumotni shu yerda olgan, so'ng hadis ilmini o'rganish uchun Xuroson, Iroq, Hijoz va boshqa o'lkalarga safar qilgan. Ustozlari orasida Imom Buxoriy, Imom Muslim, Abu Dovud, Qutayba ibn Said, Ali ibn Hujr va boshqalar bor. O'zbekcha manbalarda Buxoriy bilan Nishopurda uchrashgani va ularning birga o'qigani aytiladi.

Uning asosiy asari «Al-Jome' as-sahih» (u «Sunani Termiziy», «Jome' at-Termiziy» nomlari bilan ham ataladi) olti ishonchli sunniy hadis to'plamidan biri hisoblanadi. Unda hadislar boblar bo'yicha joylashtirilgan va ularning darajasi (sahih, hasan, zaif, g'arib) ko'rsatilgan; ruscha manbalarga ko'ra, «hasan» va «g'arib» tushunchalarini aynan u ishlab chiqqan.

Boshqa asarlari: Payg'ambarning qiyofasi va xulq-atvoriga bag'ishlangan «Ash-Shamoil an-nabaviya», «Al-Ilal» (hadislardagi illatlar), «Kitob uz-zuhd», «Kitob ul-asmo val-kuno», «At-Ta'rix». Bir qismi bizgacha yetib kelmagan.

Termiziy 892-yilda (hijriy 279) Bug' qishlog'ida, hozirgi Sherobod tumanida vafot etgan va o'sha yerda dafn etilgan; qabri ziyoratgoh bo'lib, «Termiz ota» nomi bilan tanilgan. 2016–2017-yillarda majmua qayta ta'mirlangan, 1990-yilda uning tavalludining 1200 yilligi nishonlangan.