Имом Термизий

Абу Исо Муҳаммад ибн Исо ат-Термизий 824-йил атрофида Термиз шаҳрида туғилган (инглиз тилидаги манбаларда Буғ қишлоғи ҳам кўрсатилади; йил баъзи манбаларда 825). У Сулламий ва Буғий нисбалари билан ҳам танилган, умрининг охирида кўзи ожиз бўлиб қолгани учун «ад-Дарир» лақабини олган.

Ёшлиги Термизда ўтган, дастлабки маълумотни шу ерда олган, сўнг ҳадис илмини ўрганиш учун Хуросон, Ироқ, Ҳижоз ва бошқа ўлкаларга сафар қилган. Устозлари орасида Имом Бухорий, Имом Муслим, Абу Довуд, Қутайба ибн Саид, Али ибн Ҳужр ва бошқалар бор. Ўзбекча манбаларда Бухорий билан Нишопурда учрашгани ва уларнинг бирга ўқигани айтилади.

Унинг асосий асари «Ал-Жоме' ас-саҳиҳ» (у «Сунани Термизий», «Жоме' ат-Термизий» номлари билан ҳам аталади) олти ишончли сунний ҳадис тўпламидан бири ҳисобланади. Унда ҳадислар боблар бўйича жойлаштирилган ва уларнинг даражаси (саҳиҳ, ҳасан, заиф, ғариб) кўрсатилган; русча манбаларга кўра, «ҳасан» ва «ғариб» тушунчаларини айнан у ишлаб чиққан.

Бошқа асарлари: Пайғамбарнинг қиёфаси ва хулқ-атворига бағишланган «Аш-Шамоил ан-набавия», «Ал-Илал» (ҳадислардаги иллатлар), «Китоб уз-зуҳд», «Китоб ул-асмо вал-куно», «Ат-Таърих». Бир қисми бизгача етиб келмаган.

Термизий 892-йилда (ҳижрий 279) Буғ қишлоғида, ҳозирги Шеробод туманида вафот этган ва ўша ерда дафн этилган; қабри зиёратгоҳ бўлиб, «Термиз ота» номи билан танилган. 2016–2017-йилларда мажмуа қайта таъмирланган, 1990-йилда унинг таваллудининг 1200 йиллиги нишонланган.