Jo'ra Musayev

Jo'ra Azimboyevich Musayev 1928-yil 5-dekabrda Yangiyo'lda (o'sha paytda O'zbekiston SSRdagi qishloq, hozir Toshkent viloyatidagi shahar) tug'ilgan. 1943-yilda O'rta Osiyo davlat universitetining biologiya fakultetiga o'qishga kirgan va 1948-yilda biolog-botanik mutaxassisligi bo'yicha tamomlagan, so'ng aspiranturada o'qigan.

Universitetda (1960-yildan Toshkent davlat universiteti, hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) darvinizm va genetika kafedrasida avval assistent (1952–1956), so'ng dotsent (1956–1974) lavozimlarida ishlagan; 1961–1966-yillarda ijtimoiy fanlar fakulteti tayyorlov bo'limiga rahbarlik qilgan. Nomzodlik dissertatsiyasi ingichka tolali g'o'za navlarini yaratishda uzoq duragaylash mavzusida bo'lgan (avtoreferati 1954-yilda bosilgan); 1970-yillarning boshida «G. hirsutum» misolida g'o'za genetikasi muammolari bo'yicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1975-yilda professor unvonini olgan.

1974-yildan g'o'za genetikasi muammoli laboratoriyasini boshqargan, 1981–1984-yillarda kafedra mudiri bo'lgan. 1982–1984-yillarda O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasining O'simliklar eksperimental biologiyasi instituti direktori edi. 1984-yilda akademik etib saylangan; 1984–1988-yillarda Akademiya Prezidiumi a'zosi, 1985–1988-yillarda Prezidiumning bosh ilmiy kotibi bo'lgan.

Musayevning asosiy ilmiy yo'nalishi g'o'za genetikasi bo'lgan. U g'o'zaning irsiy toza genetik kolleksiyasini yaratgan, allotetraploid g'o'zalarning belgi va xususiyatlari genlarning kombinativ ta'sirida irsiylanishi haqidagi genetik nazariyaga asos solgan. Shogirdlari bilan g'o'zaning monosom, translokatsion va sitologik belgilangan liniyalari kolleksiyasini tuzgan; «Gulbahor», «Navbahor», «Armug'on» navlari mualliflaridan biri. Uning rahbarligida 6 fan doktori va 25 fan nomzodi tayyorlangan.

1989–1992-yillarda g'o'za genetikasi laboratoriyasini boshqargan, Fanlar akademiyasi Genetika institutining tashkilotchilaridan biri bo'lgan, institutning o'simliklar genetikasi bo'limiga 1992–2000-yillarda boshchilik qilgan, 2000-yildan ilmiy maslahatchi bo'lgan. Shu yildan O'zbekiston Milliy universitetida genetika va sito-embriologiya kafedrasini boshqargan. 1997-yildan «O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Bosh tahrir hay'ati a'zosi edi.

Musayev O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan fan arbobi (1980) unvoni, Xalqlar do'stligi (1981), «El-yurt hurmati» (1998) va «Buyuk xizmatlari uchun» (2003) ordenlari, shuningdek, O'zbekiston Respublikasi Davlat mukofotining birinchi darajasi (2012) bilan taqdirlangan. 2014-yil 27-oktabrda Toshkentda vafot etgan.