Асосий қисмга ўтиш

Жўра Мусаев

Ўзбекистонлик генетик ва биолог, академик; ғўза генетикаси бўйича Ўзбекистонда илмий мактаб асосчиси, ғўзанинг генетик коллекциясини яратган.

Фаолият:
Олим, Биолог
Туғилган:
5 декабр 1928(85 ёш) ♐ — 27 октабр 2014
Туғилган жой:
Янгийўл, Тошкент вилояти
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • "Эл-юрт ҳурмати" ордени
  • Халқлар дўстлиги ордени

Биография

Жўра Азимбоевич Мусаев 1928-йил 5-декабрда Янгийўлда (ўша пайтда Ўзбекистон ССРдаги қишлоқ, ҳозир Тошкент вилоятидаги шаҳар) туғилган. 1943-йилда Ўрта Осиё давлат университетининг биология факултетига ўқишга кирган ва 1948-йилда биолог-ботаник мутахассислиги бўйича тамомлаган, сўнг аспирантурада ўқиган.

Университетда (1960-йилдан Тошкент давлат университети, ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) дарвинизм ва генетика кафедрасида аввал ассистент (1952–1956), сўнг доцент (1956–1974) лавозимларида ишлаган; 1961–1966-йилларда ижтимоий фанлар факултети тайёрлов бўлимига раҳбарлик қилган. Номзодлик диссертацияси ингичка толали ғўза навларини яратишда узоқ дурагайлаш мавзусида бўлган (автореферати 1954-йилда босилган); 1970-йилларнинг бошида «Г. ҳирсутум» мисолида ғўза генетикаси муаммолари бўйича докторлик диссертациясини ҳимоя қилган. 1975-йилда профессор унвонини олган.

1974-йилдан ғўза генетикаси муаммоли лабораториясини бошқарган, 1981–1984-йилларда кафедра мудири бўлган. 1982–1984-йилларда Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг Ўсимликлар экспериментал биологияси институти директори эди. 1984-йилда академик этиб сайланган; 1984–1988-йилларда Академия Президиуми аъзоси, 1985–1988-йилларда Президиумнинг бош илмий котиби бўлган.

Мусаевнинг асосий илмий йўналиши ғўза генетикаси бўлган. У ғўзанинг ирсий тоза генетик коллекциясини яратган, аллотетраплоид ғўзаларнинг белги ва хусусиятлари генларнинг комбинатив таъсирида ирсийланиши ҳақидаги генетик назарияга асос солган. Шогирдлари билан ғўзанинг моносом, транслокацион ва ситологик белгиланган линиялари коллекциясини тузган; «Гулбаҳор», «Навбаҳор», «Армуғон» навлари муаллифларидан бири. Унинг раҳбарлигида 6 фан доктори ва 25 фан номзоди тайёрланган.

1989–1992-йилларда ғўза генетикаси лабораториясини бошқарган, Фанлар академияси Генетика институтининг ташкилотчиларидан бири бўлган, институтнинг ўсимликлар генетикаси бўлимига 1992–2000-йилларда бошчилик қилган, 2000-йилдан илмий маслаҳатчи бўлган. Шу йилдан Ўзбекистон Миллий университетида генетика ва сито-эмбриология кафедрасини бошқарган. 1997-йилдан «Ўзбекистон миллий энсиклопедияси» Бош таҳрир ҳайъати аъзоси эди.

Мусаев Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган фан арбоби (1980) унвони, Халқлар дўстлиги (1981), «Эл-юрт ҳурмати» (1998) ва «Буюк хизматлари учун» (2003) орденлари, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Давлат мукофотининг биринчи даражаси (2012) билан тақдирланган. 2014-йил 27-октабрда Тошкентда вафот этган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1928
    Янгийўлда туғилган

    1928-йил 5-декабрда Янгийўлда туғилган.

  2. 1943–1948
    Ўрта Осиё давлат университети

    Биология факултетида ўқиган, биолог-ботаник мутахассислигини олган; сўнг аспирантурада ўқиган.

  3. 1952–1974
    Университетда дарс берган

    Дарвинизм ва генетика кафедрасида аввал ассистент (1952–1956), кейин доцент (1956–1974).

  4. 1974
    Ғўза генетикаси лабораторияси

    Ғўза генетикаси муаммоли лабораторияси мудири бўлган.

  5. 1975
    Профессор

    Профессор унвонини олган.

  6. 1979
    Ғўзанинг генетик коллекцияси

    «Генетическая коллекция хлопчатника и проблемй наследования признаков» монографияси Тошкентда нашр этилган.

  7. 1982–1984
    Экспериментал биология институти директори

    Ўзбекистон ССР Фанлар академияси Ўсимликлар экспериментал биологияси институти директори.

  8. 1984
    Академик

    Фанлар академияси академиги этиб сайланган.

  9. 1984–1988
    Академия Президиумида

    Президиум аъзоси (1984–1988), бош илмий котиб (1985–1988).

  10. 1992–2000
    Генетика институти

    Генетика институти ташкилотчиларидан бири; ўсимликлар генетикаси бўлими бошлиғи, 2000-йилдан илмий маслаҳатчи.

  11. 2000
    Миллий университетда кафедра мудири

    Ўзбекистон Миллий университетида генетика ва сито-эмбриология кафедрасига раҳбарлик қилган.

  12. 2014
    Вафоти

    2014-йил 27-октабрда Тошкентда вафот этган.

Асарлар

  • Узоқ дурагайлаш (номзодлик диссертацияси автореферати) (1954)
    Автореферат

    Ингичка толали ғўза навларини яратишда узоқ дурагайлаш тажрибаси.

  • Ғўза генетикаси муаммолари (докторлик диссертацияси автореферати) (1972)
    Автореферат

    Докторлик диссертациясининг 67 бетлик автореферати.

  • «Генетическая коллекция хлопчатника и проблемй наследования признаков» (1979)
    Монография

    «Фан» нашриётида Тошкентда чиққан 163 бетлик китоб.

  • «Гулбаҳор» нави
    Ғўза нави

    Мусаев муаллифларидан бири бўлган ғўза нави.

  • «Навбаҳор» нави
    Ғўза нави

    Мусаев муаллифларидан бири бўлган ғўза нави.

  • «Армуғон» нави
    Ғўза нави

    Мусаев муаллифларидан бири бўлган ғўза нави.

Жўра Мусаев (1928–2014) — Олим | Shaxs.uz