Биография
Жўра Азимбоевич Мусаев 1928-йил 5-декабрда Янгийўлда (ўша пайтда Ўзбекистон ССРдаги қишлоқ, ҳозир Тошкент вилоятидаги шаҳар) туғилган. 1943-йилда Ўрта Осиё давлат университетининг биология факултетига ўқишга кирган ва 1948-йилда биолог-ботаник мутахассислиги бўйича тамомлаган, сўнг аспирантурада ўқиган.
Университетда (1960-йилдан Тошкент давлат университети, ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) дарвинизм ва генетика кафедрасида аввал ассистент (1952–1956), сўнг доцент (1956–1974) лавозимларида ишлаган; 1961–1966-йилларда ижтимоий фанлар факултети тайёрлов бўлимига раҳбарлик қилган. Номзодлик диссертацияси ингичка толали ғўза навларини яратишда узоқ дурагайлаш мавзусида бўлган (автореферати 1954-йилда босилган); 1970-йилларнинг бошида «Г. ҳирсутум» мисолида ғўза генетикаси муаммолари бўйича докторлик диссертациясини ҳимоя қилган. 1975-йилда профессор унвонини олган.
1974-йилдан ғўза генетикаси муаммоли лабораториясини бошқарган, 1981–1984-йилларда кафедра мудири бўлган. 1982–1984-йилларда Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг Ўсимликлар экспериментал биологияси институти директори эди. 1984-йилда академик этиб сайланган; 1984–1988-йилларда Академия Президиуми аъзоси, 1985–1988-йилларда Президиумнинг бош илмий котиби бўлган.
Мусаевнинг асосий илмий йўналиши ғўза генетикаси бўлган. У ғўзанинг ирсий тоза генетик коллекциясини яратган, аллотетраплоид ғўзаларнинг белги ва хусусиятлари генларнинг комбинатив таъсирида ирсийланиши ҳақидаги генетик назарияга асос солган. Шогирдлари билан ғўзанинг моносом, транслокацион ва ситологик белгиланган линиялари коллекциясини тузган; «Гулбаҳор», «Навбаҳор», «Армуғон» навлари муаллифларидан бири. Унинг раҳбарлигида 6 фан доктори ва 25 фан номзоди тайёрланган.
1989–1992-йилларда ғўза генетикаси лабораториясини бошқарган, Фанлар академияси Генетика институтининг ташкилотчиларидан бири бўлган, институтнинг ўсимликлар генетикаси бўлимига 1992–2000-йилларда бошчилик қилган, 2000-йилдан илмий маслаҳатчи бўлган. Шу йилдан Ўзбекистон Миллий университетида генетика ва сито-эмбриология кафедрасини бошқарган. 1997-йилдан «Ўзбекистон миллий энсиклопедияси» Бош таҳрир ҳайъати аъзоси эди.
Мусаев Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган фан арбоби (1980) унвони, Халқлар дўстлиги (1981), «Эл-юрт ҳурмати» (1998) ва «Буюк хизматлари учун» (2003) орденлари, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Давлат мукофотининг биринчи даражаси (2012) билан тақдирланган. 2014-йил 27-октабрда Тошкентда вафот этган.
Таълим
- Ўрта Осиё давлат университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1943–1948 · Биолог-ботаник
Карьера
- Ўзбекистон Фанлар академиясиАкадемик; Президиум аъзоси (1984–1988), бош илмий котиб (1985–1988) · Тошкент · 1984–…
- Ўзбекистон Миллий университетиАссистент, доцент, кафедра мудири, профессор · Тошкент · 1952–…
- Ўзбекистон Фанлар академияси Ўсимликлар экспериментал биологияси институтиДиректор · Тошкент · 1982–1984Бу лавозимда бўлганлар →
- Ўзбекистон Фанлар академияси Генетика институтиТашкилотчилардан бири, ўсимликлар генетикаси бўлими бошлиғи, илмий маслаҳатчи · Тошкент · 1992–…
Мукофотлар
«Буюк хизматлари учун» ордени2003 · Ўзбекистон
"Эл-юрт ҳурмати" ордени1998 · Ўзбекистон- Ўзбекистон ССР фан арбоби1980 · Ўзбекистон ССР
Халқлар дўстлиги ордени1981 · СССР
Ҳаёт йўли
- 1928Янгийўлда туғилган
1928-йил 5-декабрда Янгийўлда туғилган.
- 1943–1948Ўрта Осиё давлат университети
Биология факултетида ўқиган, биолог-ботаник мутахассислигини олган; сўнг аспирантурада ўқиган.
- 1952–1974Университетда дарс берган
Дарвинизм ва генетика кафедрасида аввал ассистент (1952–1956), кейин доцент (1956–1974).
- 1974Ғўза генетикаси лабораторияси
Ғўза генетикаси муаммоли лабораторияси мудири бўлган.
- 1975Профессор
Профессор унвонини олган.
- 1979Ғўзанинг генетик коллекцияси
«Генетическая коллекция хлопчатника и проблемй наследования признаков» монографияси Тошкентда нашр этилган.
- 1982–1984Экспериментал биология институти директори
Ўзбекистон ССР Фанлар академияси Ўсимликлар экспериментал биологияси институти директори.
- 1984Академик
Фанлар академияси академиги этиб сайланган.
- 1984–1988Академия Президиумида
Президиум аъзоси (1984–1988), бош илмий котиб (1985–1988).
- 1992–2000Генетика институти
Генетика институти ташкилотчиларидан бири; ўсимликлар генетикаси бўлими бошлиғи, 2000-йилдан илмий маслаҳатчи.
- 2000Миллий университетда кафедра мудири
Ўзбекистон Миллий университетида генетика ва сито-эмбриология кафедрасига раҳбарлик қилган.
- 2014Вафоти
2014-йил 27-октабрда Тошкентда вафот этган.
Асарлар
- Узоқ дурагайлаш (номзодлик диссертацияси автореферати) (1954)Автореферат
Ингичка толали ғўза навларини яратишда узоқ дурагайлаш тажрибаси.
- Ғўза генетикаси муаммолари (докторлик диссертацияси автореферати) (1972)Автореферат
Докторлик диссертациясининг 67 бетлик автореферати.
- «Генетическая коллекция хлопчатника и проблемй наследования признаков» (1979)Монография
«Фан» нашриётида Тошкентда чиққан 163 бетлик китоб.
- «Гулбаҳор» навиҒўза нави
Мусаев муаллифларидан бири бўлган ғўза нави.
- «Навбаҳор» навиҒўза нави
Мусаев муаллифларидан бири бўлган ғўза нави.
- «Армуғон» навиҒўза нави
Мусаев муаллифларидан бири бўлган ғўза нави.
