Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Malika Abdullaxo'jayeva
Tuzatish taklif qilish

Malika Abdullaxo'jayeva

Patolog-anatom, O'zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi, tibbiyot fanlari doktori; 1972–1997-yillarda respublikaning bosh patologoanatomi, Respublika patologoanatomiya markazi rahbari, O'zbekiston Qahramoni (2006).

Faoliyat:
Olima, Pedagog, Shifokor
Haqiqiy ismi:
Malika Samatovna Abdullaxo'jayeva
Tug'ilgan:
28 noyabr 1932(85 yosh) ♐ — 26 iyun 2018
  • O'zbekiston Qahramoni
  • Mehnat shuhrati ordeni
  • «Hurmat belgisi» ordeni
  • «Mehnat faxriysi» medali

Biografiya

Malika Samatovna Abdullaxo'jayeva 1932-yil 28-noyabrda Moskvada, Sharq mehnatkashlari kommunistik universiteti talabalari oilasida tug'ilgan. Toshkentda o'sgan, 1950-yilda 110-sonli o'rta maktabni oltin medal bilan bitirib, Toshkent davlat tibbiyot institutining davolash fakultetiga o'qishga kirgan.

Talabalik yillaridayoq (1953–1956) patologik anatomiya kafedrasidagi ilmiy to'garakda shug'ullangan, talabalar ilmiy jamiyatining raisi bo'lgan. 1956-yilda institutni imtiyozli diplom bilan tamomlagach, SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasi Miya institutining gistokimyo laboratoriyasida aspiranturada o'qigan. 1960-yil 27-dekabrda nomzodlik, 1968-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan; 1970-yilda unga professor unvoni tasdiqlangan.

Butun ilmiy-pedagogik faoliyati Toshkentdagi tibbiyot oliy o'quv yurtlari bilan bog'liq. 1960-yillar boshida institutda Markaziy ilmiy-tadqiqot laboratoriyasini tashkil etgan, 1963–1969-yillarda esa bir vaqtning o'zida rentgenologiya, radiologiya va onkologiya ilmiy-tadqiqot institutida patomorfologiya bo'limi va gistokimyo laboratoriyasiga rahbarlik qilgan. 1969-yilda tanlov asosida patologik anatomiya kafedrasi mudiri bo'lgan; 1990-yilda institut ikkiga bo'linganidan so'ng 2000-yilgacha 2-Toshkent tibbiyot institutining shu nomli kafedrasini boshqargan.

Ilmiy ishlari asosan asab tizimi patologiyasi va immunopatologiyaga bag'ishlangan: gippokampning me'yordagi va kasallikdagi ultrastrukturasini o'rgangan, natijalarini 1981-yilda alohida kitobda jamlagan. Homiladorlik asoratlarining patogenezi va patologik anatomiyasi ustida ishlagan; manbalarda uni O'zbekistonda transplantatsion immunopatologiya yo'nalishining asoschisi deb ataydilar.

1972–1997-yillarda O'zbekiston Sog'liqni saqlash vazirligining bosh patologoanatomi bo'lgan. Uning tashabbusi bilan respublikaning davolash muassasalarida patologoanatomiya bo'limlari tashkil etilgan, patologik anatomiya bo'yicha internatura joriy qilingan va Respublika patologoanatomiya markazi vujudga kelgan; markazga u o'zi rahbarlik qilgan. 2005-yildan markazda sakkizinchi tur odam gerpes virusi, Epshteyn—Barr virusi va boshqa viruslarning saraton kasalliklaridagi o'rni o'rganila boshlagan.

Abdullaxo'jayeva chet ellik talabalar uchun qo'llanmalar va stomatologiya fakulteti talabalari uchun atlas yozgan; 1997–1999-yillarda tibbiyot oliy o'quv yurtlarining 3-kurs talabalari uchun «Odam patologiyasi asoslari» nomli ikki jildlik o'zbekcha darslikni chop ettirgan. 1995-yilda O'zbekiston Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi, 2000-yilda haqiqiy a'zosi (akademik) etib saylangan.

1980-yilda O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan fan arbobi unvoniga sazovor bo'lgan; «Hurmat belgisi» ordeni (1976) va «Mehnat shuhrati» ordeni (2003) bilan taqdirlangan. 2006-yilda unga «O'zbekiston Qahramoni» unvoni berilib, «Oltin yulduz» medali topshirilgan. Malika Abdullaxo'jayeva 2018-yil 26-iyunda vafot etgan.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1932
    Tug'ilishi

    Moskvada Sharq mehnatkashlari kommunistik universiteti talabalari oilasida tug'ilgan.

  2. 1950
    Maktabni bitirishi

    Toshkentdagi 110-sonli o'rta maktabni oltin medal bilan tamomlab, davlat tibbiyot institutiga kirgan.

  3. 1956
    Institutni bitirishi

    Toshkent davlat tibbiyot institutining davolash fakultetini imtiyozli diplom bilan tugatgan; SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasi Miya institutida aspiranturaga o'tgan.

  4. 1960
    Nomzodlik dissertatsiyasi

    27-dekabrda SSSR Tibbiyot fanlari akademiyasi Tibbiyot-biologiya bo'limi ilmiy kengashida tibbiyot fanlari nomzodi darajasini olgan.

  5. 1963–1969
    Onkologiya institutida

    Rentgenologiya, radiologiya va onkologiya ilmiy-tadqiqot institutida patomorfologiya bo'limi va gistokimyo laboratoriyasiga rahbarlik qilgan.

  6. 1968–1970
    Doktorlik va professorlik

    1968-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 1970-yilda professor unvoni tasdiqlangan.

  7. 1969–1990
    Patologik anatomiya kafedrasi

    Toshkent davlat tibbiyot institutida patologik anatomiya kafedrasiga mudirlik qilgan.

  8. 1972–1997
    Bosh patologoanatom

    O'zbekiston Sog'liqni saqlash vazirligining bosh patologoanatomi lavozimida ishlagan.

  9. 1990–2000
    2-Toshkent tibbiyot instituti

    Institut bo'linganidan so'ng 2-Toshkent tibbiyot institutining patologik anatomiya kafedrasini boshqargan.

  10. 1995–2000
    Fanlar akademiyasi

    1995-yilda O'zbekiston Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi, 2000-yilda akademik etib saylangan.

  11. 2006
    O'zbekiston Qahramoni

    O'zbekiston Qahramoni unvoni berilib, «Oltin yulduz» medali topshirilgan.

  12. 2018
    Vafoti

    26-iyunda vafot etgan.

Asarlar

  • «Gippokampning me'yor va patologiyadagi ultrastrukturasi» (1981)
    Monografiya

    Gippokamp — xotira, xulq-atvor va motivatsiya markazi — tuzilishini turli tashqi ta'sirlar ostida o'rganish natijalari jamlangan kitob.

  • «Odam patologiyasi asoslari» (1997)
    Darslik (2 jild, 1997–1999)

    Tibbiyot oliy o'quv yurtlari 3-kurs talabalari uchun yozilgan, o'zbek tilidagi ilk ikki jildlik darslik.

  • Stomatologiya fakulteti talabalari uchun atlas
    Atlas

    Stomatologiya fakulteti talabalari uchun patologik anatomiya bo'yicha ko'rgazmali qo'llanma.

  • Chet ellik talabalar uchun qo'llanmalar
    O'quv qo'llanmalar

    Patologik anatomiyadan chet ellik tibbiyot talabalari uchun tayyorlangan uslubiy va o'quv qo'llanmalar.