Mirmuhsin Shermuhamedov
Jurnalist va yozuvchi, o'zbek matbuotining asoschilaridan biri; «Befarzand Ochildiboy» (1914) romani muallifi, ilk o'zbek romanlaridan biri sifatida tilga olinadi.
- Faoliyat:
- Yozuvchi, Publitsist
- Taxallusi:
- Mirmuhsin
- Hayot yillari:
- 1895 — 1929
Biografiya
Mirmuhsin (taxallus; asl ismi Mirmuhsin Shermuhamedov) — jurnalist va yozuvchi, o'zbek matbuotining asoschilaridan biri. Uning «Befarzand Ochildiboy» (1914) asari o'zbek adabiyotidagi ilk romanlardan biri hisoblanadi. U 1895-yilda tug'ilgan.
Mirmuhsin 1916–1917-yillarda Ufadagi «Oliya» madrasasida tahsil oldi va 1917-yilda Toshkentga qaytdi. Shu yili fevral inqilobi munosabati bilan «Turon» gazetasida e'lon qilgan «Tarixiy ikki voqea» maqolasi katta shov-shuv qo'zg'adi: Sebzor qozikaloni unga o'lim jazosini hukm qildi, biroq jazo keyinchalik qamoqqa almashtirildi. U qamoqdan chiqib ketib, Ufaga jo'nadi.
Fuqarolar urushi boshlanganda jangchi va jurnalist vazifalarini qo'shib olib borib, Sharqiy frontning 1–5-armiyalari siyosiy bo'limida xizmat qildi. 1920-yil boshida Toshkentga qaytgach, bir necha gazetada muharrir bo'ldi — dastlab «Ishtirokiyun»da, so'ngra «Qizil bayroq», «Turkiston» va boshqalarda.
Hozircha ma'lum she'rlari taxminan 700 misrani tashkil etadi; u hikoya va maqolalar ham yozgan. «Yigirmanchi asrda Turkiston boboy» hamda «Zindon» (1914) hikoyalarida Turkistonning taraqqiyotdan ortda qolgani va boshqaruv tartibi haqidagi fikrlarini ifodalagan.
Adib ilm-ma'rifat orqali barcha odamlar baxtiyor, hayot esa farovon bo'lishiga chin dildan ishongan va «avom»ni o'qishga undagan («Milliy adabiyot», «Ahvoli odamdin bir namuna», «Adabiyot» va boshqa maqolalar). «Ash'or», «Bizni» singari asarlarida xalqning mashaqqatli turmushi aks etgan.
Inqilobning dastlabki yillarida u shuro hokimiyatiga ishonib, uning safida kurashgan. Keyinroq shovinizm kuchayib, milliy-diniy qadriyatlar toptala boshlagach, umidlari puchga chiqdi; maqolalarida umidsizlik ortib bordi. Mirmuhsin 1929-yilda vafot etdi. Uni 1921-yilda tug'ilgan, xuddi shu taxallusni olgan boshqa yozuvchi bilan adashtirmaslik kerak.
Ta'lim
- Ufadagi «Madrasai Oliya»Madrasa · 1916–1917
Karyera
- «Turon» gazetasiMuallif (1917) · Toshkent · 1917–1917
Hayot yo'li
- 1895Tug'ilgan
- 1914«Befarzand Ochildiboy» romani
- 1916–1917Ufadagi «Oliya» madrasasida o'qigan
- 1917Toshkentga qaytgan; «Turon» gazetasidagi maqolasi uchun hukm qilingan, Ufaga qochgan
- 1918–1920Sharqiy front armiyalarida jangchi-jurnalist
- 1920Toshkentga qaytib, «Ishtirokiyun», «Qizil bayroq», «Turkiston» gazetalarida muharrir
- 1929Vafot etgan
Asarlar
- «Befarzand Ochildiboy» (1914)Roman
- «Zindon» (1914)Hikoya
- «Yigirmanchi asrda Turkiston boboy»Hikoya
- «Tarixiy ikki voqea» (1917)Maqola
- «Milliy adabiyot»Maqola
- «Ahvoli odamdin bir namuna»Maqola