Биография
Мирмуҳсин (тахаллус; асл исми Мирмуҳсин Шермуҳамедов) — журналист ва ёзувчи, ўзбек матбуотининг асосчиларидан бири. Унинг «Бефарзанд Очилдибой» (1914) асари ўзбек адабиётидаги илк романлардан бири ҳисобланади. У 1895-йилда туғилган.
Мирмуҳсин 1916–1917-йилларда Уфадаги «Олия» мадрасасида таҳсил олди ва 1917-йилда Тошкентга қайтди. Шу йили феврал инқилоби муносабати билан «Турон» газетасида эълон қилган «Тарихий икки воқеа» мақоласи катта шов-шув қўзғади: Себзор қозикалони унга ўлим жазосини ҳукм қилди, бироқ жазо кейинчалик қамоққа алмаштирилди. У қамоқдан чиқиб кетиб, Уфага жўнади.
Фуқаролар уруши бошланганда жангчи ва журналист вазифаларини қўшиб олиб бориб, Шарқий фронтнинг 1–5-армиялари сиёсий бўлимида хизмат қилди. 1920-йил бошида Тошкентга қайтгач, бир неча газетада муҳаррир бўлди — дастлаб «Иштирокиюн»да, сўнгра «Қизил байроқ», «Туркистон» ва бошқаларда.
Ҳозирча маълум шеърлари тахминан 700 мисрани ташкил этади; у ҳикоя ва мақолалар ҳам ёзган. «Йигирманчи асрда Туркистон бобой» ҳамда «Зиндон» (1914) ҳикояларида Туркистоннинг тараққиётдан ортда қолгани ва бошқарув тартиби ҳақидаги фикрларини ифодалаган.
Адиб илм-маърифат орқали барча одамлар бахтиёр, ҳаёт эса фаровон бўлишига чин дилдан ишонган ва «авом»ни ўқишга ундаган («Миллий адабиёт», «Аҳволи одамдин бир намуна», «Адабиёт» ва бошқа мақолалар). «Ашъор», «Бизни» сингари асарларида халқнинг машаққатли турмуши акс этган.
Инқилобнинг дастлабки йилларида у шуро ҳокимиятига ишониб, унинг сафида курашган. Кейинроқ шовинизм кучайиб, миллий-диний қадриятлар топтала бошлагач, умидлари пучга чиқди; мақолаларида умидсизлик ортиб борди. Мирмуҳсин 1929-йилда вафот этди. Уни 1921-йилда туғилган, худди шу тахаллусни олган бошқа ёзувчи билан адаштирмаслик керак.
Таълим
- Уфадаги «Мадрасаи Олия»Мадраса · 1916–1917
Карьера
- «Турон» газетасиМуаллиф (1917) · Тошкент · 1917–1917
Ҳаёт йўли
- 1895Туғилган
- 1914«Бефарзанд Очилдибой» романи
- 1916–1917Уфадаги «Олия» мадрасасида ўқиган
- 1917Тошкентга қайтган; «Турон» газетасидаги мақоласи учун ҳукм қилинган, Уфага қочган
- 1918–1920Шарқий фронт армияларида жангчи-журналист
- 1920Тошкентга қайтиб, «Иштирокиюн», «Қизил байроқ», «Туркистон» газеталарида муҳаррир
- 1929Вафот этган
Асарлар
- «Бефарзанд Очилдибой» (1914)Роман
- «Зиндон» (1914)Ҳикоя
- «Йигирманчи асрда Туркистон бобой»Ҳикоя
- «Тарихий икки воқеа» (1917)Мақола
- «Миллий адабиёт»Мақола
- «Аҳволи одамдин бир намуна»Мақола