Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Muhammad Amin inoq

Tarixiy shaxs

Xivadagi qo'ng'irotlar sulolasining asoschisi, inoq (1770–1790); xonlarni qo'g'irchoq qilib turib xonlikni boshqargan, Xivada o'z nomidagi madrasani qurdirgan.

Faoliyat:
Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
Hayot yillari:
taxminan 1730 — 1790
Farzandlar:

Biografiya

Muhammad Amin inoq (Muhammad Amin biy) — Xivada hukm surgan qo'ng'irotlar sulolasining asoschisi. Chingiziylardan bo'lmagani uchun xon unvonini olmagan, inoq lavozimida turib, taxtga o'zi tanlagan xonlarni o'tqazgan. Uning tug'ilgan yili taxminan 1730 deb taxmin qilinadi; hukmronlik yillari 1770–1790; vafot yili ba'zan 1791 deb olinadi.

Dastlab u turkmanlarning yovmut va chovdur urug'lariga qarshi kurashgan, ammo muvaffaqiyatsizlikka uchrab, Buxoroga, Doniyolbiy otaliq yoniga ketgan. Shu orada Xorazmni egallagan yovmutlar Xiva taxtiga G'oyibxonning o'g'li Jahongirxonni ko'targan; 1769–1770-yillarda besh qal'a — Hazorasp, Xonqa, Urganch, Kat va Shohobodda ocharchilik va vabo tarqalib, ko'p o'zbeklar Orol bo'yi va Buxoroga ketgan. 1770-yilda Muhammad Amin inoq qaytib, yovmutlarni Xorazmdan quvdi va taxtga Abulxayrxonning o'g'li Bo'lakayxonni o'tqazdi.

Keyingi yillarda u mustaqil beklarni bo'ysundirdi, 1782-yilda esa Buxoro xoni qo'shinining hujumini qaytardi. Shundan so'ng xonlikda iqtisodiy hayot jonlandi, boshqa yurtlarga qochgan aholi asta-sekin qaytdi. Taxtda xonlar tez-tez almashtirilgan: yigirma yil ichida o'n uch marta. Xorazm tarixchilari Munis, Ogahiy, Bayoniy unga iliq munosabat bildirgan.

Uning davrida Xivada Muhammad Amin inoq madrasasi qurildi (1785-yil), Nodirshoh bosqinida buzilgan shahar devori va darvozalari tiklandi (1785), Jome masjidi qayta qurilib, yoniga minora qo'shildi. Nabirasi Eltuzar 1804-yilda xon unvonini qabul qilib, sulolani rasmiy ravishda taxtga olib chiqdi.

Karyera

  • Xiva xon saroyi
    Xiva inoqi (xonlikning haqiqiy hukmdori) · Xiva · 1770–1790

Hayot yo'li

  1. 1770
    Xorazmni qaytarib olgan

    Buxorodan qaytib, yovmutlarni Xorazmdan quvgan; taxtga Bo'lakayxonni o'tqazgan.

  2. 1782
    Buxoro hujumi

    Buxoro xoni qo'shinining hujumini qaytargan.

  3. 1785
    Madrasa va devor

    Xivada madrasa va shahar devori, darvozalari tiklangan.

  4. 1790
    Vafoti

    Vafot etgan; inoqlik o'g'li Avazga o'tgan.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish
Muhammad Amin inoq biografiyasi (taxminan 1730–1790) — Tarixiy shaxs | Shaxs.uz