Muhammad Amin inoq
Xivadagi qo'ng'irotlar sulolasining asoschisi, inoq (1770–1790); xonlarni qo'g'irchoq qilib turib xonlikni boshqargan, Xivada o'z nomidagi madrasani qurdirgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Hayot yillari:
- taxminan 1730 — 1790
- Farzandlar:
Biografiya
Muhammad Amin inoq (Muhammad Amin biy) — Xivada hukm surgan qo'ng'irotlar sulolasining asoschisi. Chingiziylardan bo'lmagani uchun xon unvonini olmagan, inoq lavozimida turib, taxtga o'zi tanlagan xonlarni o'tqazgan. Uning tug'ilgan yili taxminan 1730 deb taxmin qilinadi; hukmronlik yillari 1770–1790; vafot yili ba'zan 1791 deb olinadi.
Dastlab u turkmanlarning yovmut va chovdur urug'lariga qarshi kurashgan, ammo muvaffaqiyatsizlikka uchrab, Buxoroga, Doniyolbiy otaliq yoniga ketgan. Shu orada Xorazmni egallagan yovmutlar Xiva taxtiga G'oyibxonning o'g'li Jahongirxonni ko'targan; 1769–1770-yillarda besh qal'a — Hazorasp, Xonqa, Urganch, Kat va Shohobodda ocharchilik va vabo tarqalib, ko'p o'zbeklar Orol bo'yi va Buxoroga ketgan. 1770-yilda Muhammad Amin inoq qaytib, yovmutlarni Xorazmdan quvdi va taxtga Abulxayrxonning o'g'li Bo'lakayxonni o'tqazdi.
Keyingi yillarda u mustaqil beklarni bo'ysundirdi, 1782-yilda esa Buxoro xoni qo'shinining hujumini qaytardi. Shundan so'ng xonlikda iqtisodiy hayot jonlandi, boshqa yurtlarga qochgan aholi asta-sekin qaytdi. Taxtda xonlar tez-tez almashtirilgan: yigirma yil ichida o'n uch marta. Xorazm tarixchilari Munis, Ogahiy, Bayoniy unga iliq munosabat bildirgan.
Uning davrida Xivada Muhammad Amin inoq madrasasi qurildi (1785-yil), Nodirshoh bosqinida buzilgan shahar devori va darvozalari tiklandi (1785), Jome masjidi qayta qurilib, yoniga minora qo'shildi. Nabirasi Eltuzar 1804-yilda xon unvonini qabul qilib, sulolani rasmiy ravishda taxtga olib chiqdi.
Karyera
- Xiva xon saroyiXiva inoqi (xonlikning haqiqiy hukmdori) · Xiva · 1770–1790
Hayot yo'li
- 1770Xorazmni qaytarib olgan
Buxorodan qaytib, yovmutlarni Xorazmdan quvgan; taxtga Bo'lakayxonni o'tqazgan.
- 1782Buxoro hujumi
Buxoro xoni qo'shinining hujumini qaytargan.
- 1785Madrasa va devor
Xivada madrasa va shahar devori, darvozalari tiklangan.
- 1790Vafoti
Vafot etgan; inoqlik o'g'li Avazga o'tgan.