Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Муҳаммад Амин иноқ

Тарихий шахс

Хивадаги қўнғиротлар сулоласининг асосчиси, иноқ (1770–1790); хонларни қўғирчоқ қилиб туриб хонликни бошқарган, Хивада ўз номидаги мадрасани қурдирган.

Фаолият:
Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
Ҳаёт йиллари:
тахминан 1730 — 1790
Фарзандлар:

Биография

Муҳаммад Амин иноқ (Муҳаммад Амин бий) — Хивада ҳукм сурган қўнғиротлар сулоласининг асосчиси. Чингизийлардан бўлмагани учун хон унвонини олмаган, иноқ лавозимида туриб, тахтга ўзи танлаган хонларни ўтқазган. Унинг туғилган йили тахминан 1730 деб тахмин қилинади; ҳукмронлик йиллари 1770–1790; вафот йили баъзан 1791 деб олинади.

Дастлаб у туркманларнинг ёвмут ва човдур уруғларига қарши курашган, аммо муваффақиятсизликка учраб, Бухорога, Дониёлбий оталиқ ёнига кетган. Шу орада Хоразмни эгаллаган ёвмутлар Хива тахтига Ғойибхоннинг ўғли Жаҳонгирхонни кўтарган; 1769–1770-йилларда беш қалъа — Ҳазорасп, Хонқа, Урганч, Кат ва Шоҳободда очарчилик ва вабо тарқалиб, кўп ўзбеклар Орол бўйи ва Бухорога кетган. 1770-йилда Муҳаммад Амин иноқ қайтиб, ёвмутларни Хоразмдан қувди ва тахтга Абулхайрхоннинг ўғли Бўлакайхонни ўтқазди.

Кейинги йилларда у мустақил бекларни бўйсундирди, 1782-йилда эса Бухоро хони қўшинининг ҳужумини қайтарди. Шундан сўнг хонликда иқтисодий ҳаёт жонланди, бошқа юртларга қочган аҳоли аста-секин қайтди. Тахтда хонлар тез-тез алмаштирилган: йигирма йил ичида ўн уч марта. Хоразм тарихчилари Мунис, Огаҳий, Баёний унга илиқ муносабат билдирган.

Унинг даврида Хивада Муҳаммад Амин иноқ мадрасаси қурилди (1785-йил), Нодиршоҳ босқинида бузилган шаҳар девори ва дарвозалари тикланди (1785), Жоме масжиди қайта қурилиб, ёнига минора қўшилди. Набираси Элтузар 1804-йилда хон унвонини қабул қилиб, сулолани расмий равишда тахтга олиб чиқди.

Карьера

Ҳаёт йўли

  1. 1770
    Хоразмни қайтариб олган

    Бухородан қайтиб, ёвмутларни Хоразмдан қувган; тахтга Бўлакайхонни ўтқазган.

  2. 1782
    Бухоро ҳужуми

    Бухоро хони қўшинининг ҳужумини қайтарган.

  3. 1785
    Мадраса ва девор

    Хивада мадраса ва шаҳар девори, дарвозалари тикланган.

  4. 1790
    Вафоти

    Вафот этган; иноқлик ўғли Авазга ўтган.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Муҳаммад Амин иноқ биографияси (тахминан 1730–1790) — Тарихий шахс | Shaxs.uz