Nasr I ibn Ahmad (Somoniy)
Somoniylar davlatining asoschisi, Samarqand hokimi va Movarounnahr amiri (865–892); ukasi Ismoilni Buxoroga noib qilgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Hayot yillari:
- taxminan 848 — 892
- Otasi:
- Ahmad ibn Asad (Somoniy)
Biografiya
Nasr ibn Ahmad Ahmad ibn Asadning o'g'li va Somoniylar sulolasining davlat poydevorini qo'ygan hukmdori. Ziyouz.uz ma'lumotiga ko'ra u taxminan 848-yilda Norin daryosi bo'yidagi Haylom qishlog'ida tug'ilgan; boshqa manbalarda tug'ilgan yili ko'rsatilmaydi.
865-yilda otasi vafotidan so'ng u Samarqandni boshqaruv markaziga aylantirgan va Movarounnahrni Xurosondan ajratib birlashtirishga kirishgan. Tohiriylar davlati inqirozga uchragach vaziyat uning foydasiga o'zgargan: Buxoro zodagonlari, hatto Safforiylarga bo'ysunishni istamay, Samarqandga elchi yuborgan va Nasrdan Buxoroni o'z qo'liga olishni so'ragan.
Nasr taklifni qabul qilib, 874-yilda ukasi Ismoilni Buxoroga noib qilib yuborgan. Xalifa Mu'tamid uni Movarounnahr amiri sifatida tan olgan (ziyouz.uz bu qarorni 875-yilga bog'laydi). Shundan so'ng Nasr kumush dirhamlar zarb ettirgan; avval bu huquq faqat Tohiriylarda bo'lgan.
Keyinroq tobelik masalasida Ismoil bilan ziddiyat kelib chiqqan. Soliq taqsimoti bo'yicha kelishmovchilik taxminan uch yil davom etgan va 888-yil atrofidagi to'qnashuvda Ismoil g'olib bo'lgan. Shundan keyin ham Ismoil akasini rasman hukmdor deb tan olishda davom etgan. Nasr 892-yilda vafot etgan; ziyouz.uz hayot yillarini 893-yilgacha ko'rsatadi, hukmronlik esa 892-yilda tugagan.
Hayot yo'li
- 865Samarqand hokimi
Otasi Ahmad vafotidan keyin Samarqandni markaz qilgan.
- 874Ismoil Buxoroda
Ukasi Ismoilni Buxoroga noib qilib yuborgan.
- 874–875Xalifa tasdig'i
Mu'tamid uni Movarounnahr amiri deb tan olgan; kumush dirham zarb qilgan.
- taxm. 885–888Ismoil bilan to'qnashuv
Soliq nizosi ukasining g'alabasi bilan tugagan.
- 892Vafoti
Hukmronligi tugagan; Ismoil to'liq hokimiyatni olgan.