Наср I ибн Аҳмад (Сомоний)
Сомонийлар давлатининг асосчиси, Самарқанд ҳокими ва Мовароуннаҳр амири (865–892); укаси Исмоилни Бухорога ноиб қилган.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
- Ҳаёт йиллари:
- тахминан 848 — 892
- Отаси:
- Аҳмад ибн Асад (Сомоний)
Биография
Наср ибн Аҳмад Аҳмад ибн Асаднинг ўғли ва Сомонийлар сулоласининг давлат пойдеворини қўйган ҳукмдори. Ziyouz.uz маълумотига кўра у тахминан 848-йилда Норин дарёси бўйидаги Ҳайлом қишлоғида туғилган; бошқа манбаларда туғилган йили кўрсатилмайди.
865-йилда отаси вафотидан сўнг у Самарқандни бошқарув марказига айлантирган ва Мовароуннаҳрни Хуросондан ажратиб бирлаштиришга киришган. Тоҳирийлар давлати инқирозга учрагач вазият унинг фойдасига ўзгарган: Бухоро зодагонлари, ҳатто Саффорийларга бўйсунишни истамай, Самарқандга элчи юборган ва Насрдан Бухорони ўз қўлига олишни сўраган.
Наср таклифни қабул қилиб, 874-йилда укаси Исмоилни Бухорога ноиб қилиб юборган. Халифа Муътамид уни Мовароуннаҳр амири сифатида тан олган (ziyouz.uz бу қарорни 875-йилга боғлайди). Шундан сўнг Наср кумуш дирҳамлар зарб эттирган; аввал бу ҳуқуқ фақат Тоҳирийларда бўлган.
Кейинроқ тобелик масаласида Исмоил билан зиддият келиб чиққан. Солиқ тақсимоти бўйича келишмовчилик тахминан уч йил давом этган ва 888-йил атрофидаги тўқнашувда Исмоил ғолиб бўлган. Шундан кейин ҳам Исмоил акасини расман ҳукмдор деб тан олишда давом этган. Наср 892-йилда вафот этган; ziyouz.uz ҳаёт йилларини 893-йилгача кўрсатади, ҳукмронлик эса 892-йилда тугаган.
Ҳаёт йўли
- 865Самарқанд ҳокими
Отаси Аҳмад вафотидан кейин Самарқандни марказ қилган.
- 874Исмоил Бухорода
Укаси Исмоилни Бухорога ноиб қилиб юборган.
- 874–875Халифа тасдиғи
Муътамид уни Мовароуннаҳр амири деб тан олган; кумуш дирҳам зарб қилган.
- тахм. 885–888Исмоил билан тўқнашув
Солиқ низоси укасининг ғалабаси билан тугаган.
- 892Вафоти
Ҳукмронлиги тугаган; Исмоил тўлиқ ҳокимиятни олган.