Nasr ibn Ali

Qoraxoniylar sulolasi vakili, Farg'ona va Shoshning hukmdori; 999-yilda Buxoroni egallab, Somoniylar davlatiga barham bergan, Movarounnahrni Qoraxoniylar qo'liga o'tkazgan.

Ma'lumot:

Faoliyat:: Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Harbiy
Taxallusi:: Ilig Nasr
Vafot etgan sana:: 1012
Otasi:: Ali ibn Muso
Farzandlar:: Ibrohim Tabg'ach-xon

Biografiya

Nasr ibn Ali Qoraxoniylar sulolasiga mansub bo'lib, Ali ibn Musoning o'g'li va sulolaning oliy hukmdori Ahmad (Tug'on-xon) ning ukasi edi. Tug'ilgan yili ma'lum emas; poytaxti — Farg'ona vodiysidagi O'zgan shahri. Nasr xon unvonini olmagan, 998-yildan «ilig» unvonini tashigan, ammo amalda Qoraxoniylar orasida eng kuchli va eng katta yerlarga ega hukmdor bo'lgan.

Somoniylar zaiflashgan bir paytda u 994–995-yillarda Farg'ona va Xo'jandni, so'ng Iloqni egalladi. 996-yilda Sabuktegin vositachiligida Somoniylar bilan tuzilgan sulhga ko'ra chegara Samarqand shimoli-sharqidagi Katvon cho'lidan o'tdi. Keyingi yillarda Nasr Shosh va Usrushonani ham o'z qo'l ostiga oldi.

999-yil boshida turk sarkardalari Bektuzun va Foiq somoniy amiri Mansur ibn Nuhni taxtdan ag'darib, o'rniga uning ukasi Abdulmalikni o'tqazdilar. Shundan foydalangan Nasr o'sha yilning oktyabrida Buxoroni qarshiliksiz egalladi, Abdulmalik va boshqa somoniylarni O'zganga jo'natdi, Samarqand va Buxoroda esa o'z noiblarini qoldirdi.

1000-yilda O'zgandagi qamoqdan qochgan somoniy shahzoda Ismoil ibn Nuh al-Muntasir nomi bilan ota yurtini qaytarishga urindi. U dastlab Zarafshon vodiysida muvaffaqiyat qozondi, biroq Nasrning asosiy qo'shini yaqinlashgach, Xurosonga chekindi va 1005-yil boshida o'sha yerda halok bo'ldi. Shundan keyin Movarounnahr Qoraxoniylar qo'lida mustahkamlandi; 1004–1005-yillarda Isfijob ham ularning davlatiga qo'shildi.

Janubda Nasr G'azna hukmdori Mahmud bilan chegaradosh bo'lib qoldi. Taxminan 1001-yilda ular o'rtasida Amudaryo bo'ylab chegara belgilovchi shartnoma tuzildi va u Mahmudning Nasr qiziga uylanishi bilan mustahkamlandi. 1007-yilda Nasr Qodirxon Yusuf bilan ittifoq tuzib, katta qo'shin bilan Amudaryodan o'tdi, ammo 1008-yil 4-yanvarda Balx yaqinida G'aznaviylardan mag'lub bo'ldi. Shundan keyin Amudaryo ikki davlat o'rtasidagi chegara bo'lib qoldi.

Nasr ibn Ali 1012-yilda (hijriy 402-yil) O'zganda vafot etgan.

Karyera

Qoraxoniylar davlati
Ilig, Farg'ona, Shosh va Movarounnahrning hukmdori · 998–1012
Bu lavozimda bo'lganlar →

Hayot yo'li

994–995
Farg'ona, Xo'jand va Iloqning egallanishi
Somoniylardan Farg'ona va Xo'jandni, keyin Iloqni tortib oldi.
996
Somoniylar bilan sulh
Sabuktegin vositachiligida tuzilgan kelishuvga ko'ra chegara Samarqand shimoli-sharqidagi Katvon cho'lidan o'tdi.
998
Ilig unvoni
Qoraxoniylar ierarxiyasida Ahmad va Qodirxon Yusufdan keyingi uchinchi o'rinni egalladi.
999
Buxoroning egallanishi
Oktyabrda Buxoroni qarshiliksiz oldi, somoniy amiri Abdulmalikni asir qilib O'zganga yubordi; Samarqand va Buxoroda noiblarini qoldirdi.
1000–1005
Al-Muntasirga qarshi kurash
Qochib chiqqan somoniy shahzoda Ismoil ibn Nuhning urinishlarini qaytardi; al-Muntasir 1005-yil boshida Xurosonda halok bo'ldi.
taxm. 1001
G'azna bilan shartnoma
Mahmud G'aznaviy bilan Amudaryo bo'ylab chegara belgilandi, kelishuv Mahmudning Nasr qiziga uylanishi bilan mustahkamlandi.
1004–1005
Isfijobning qo'shilishi
Isfijob rasman Qoraxoniylar davlati tarkibiga kirdi.
1007–1008
Xurosonga yurish
Qodirxon Yusuf bilan ittifoqda Amudaryodan o'tdi; 1008-yil 4-yanvarda Balx yaqinida G'aznaviylardan mag'lub bo'ldi.
1012
Vafoti
O'zganda vafot etdi.

Meros

Nasr ibn Ali Somoniylar davlatining qulashi va Movarounnahrning Qoraxoniylar qo'liga o'tishida hal qiluvchi hukmdorlardan biri bo'lgan. Uning davrida Amudaryo Qoraxoniylar va G'aznaviylar davlatlari o'rtasidagi chegaraga aylandi; Qoraxoniylar Movarounnahrni ikki asrdan ko'proq vaqt boshqargan.

Davr: X asr oxiri — XI asr boshi, Somoniylardan Qoraxoniylarga o'tish davri

Buxoroning egallanishi, Somoniylar hukmronligining tugashi (999)
Balx yaqinidagi jang, Amudaryo — chegara (1008)