Namanganlik klassik shoir, ma'rifatparvar; turkiy va fors tillarida ijod qilgan, Muqimiy, Furqat, Zavqiy bilan do'st bo'lgan, «Bayozi Nodim» to'plamining tuzuvchisi.
Biografiya
Namanganlik shoir Nodim turkiy va fors tillarida mumtoz she'riyatning hamma janrlarida yozgan. Nodim taxallus bo'lib, asl ismi Sulaymonxo'ja Ulug'xo'ja o'g'li; u 1844-yilda Namanganda dunyoga kelgan. Saidqulibek madrasasida o'qigan, arab va fors tillarini egallagan.
Hayotida Qo'qon va Toshkentda yashagan; u yerda fan va texnika yangiliklari, rus madaniyati hamda shaharlarning adabiy-madaniy muhiti bilan yaqin tanishgan. Buxoro va Samarqandga (1899), shuningdek Turkiya, Misr hamda Arabistonga (1902–1903) safar qilgan.
Navoiy ijodi unga maktab bo'lgan: uning g'azallariga taxmis va nazira bitgan. Furqat, Muqimiy, Zavqiy, Shavqiy, Muhyi, Muhayyir singari shoirlar bilan do'st tutingan, ular bilan birga ijod qilgan va she'rlariga muxammas bog'lagan.
G'azallarida odam go'zalligi, sevgi va sadoqat, ayollarning erkinligi, ona yurt tabiati kuylanadi (masalan, «Bahor ayyomi keldi», «Bayoni dar safari Toshkand», «Maktubi muhabbat uslub», «Sog'indim men, sog'indingmi?»). Shoir ijtimoiy illatlarni fosh qilgan, ma'rifat g'oyalarini targ'ib etgan. «Shikoyati paxta» she'rida dehqonlarning achinarli turmushini chizgan. Hajviyalarida («Dar shikoyati qozi», «Dar mazammati zamona») kibrli boylar va chor amaldorlari tanqid ostiga olingan; «Bezgak» kabi hazil asarlari ham bor.
Nodim she'rlari «Turkiston viloyatining gazeti» sahifalarida chop etilgan. Shoirning o'zi tartib bergan «Bayozi Nodim» to'plamining to'liq qo'lyozmasi (inv. № 4179) Sharqshunoslik institutida, ya'ni O'zbekiston Fanlar akademiyasi tizimida turibdi. U 1910-yilda Namanganda vafot etgan.
Ta'lim
- Saidqulibek madrasasiMadrasa
Hayot yo'li
- 1844Namanganda tug'ildi
- Saidqulibek madrasasida tahsil oldi
- 1899Samarqand va Buxoroga safar
- 1902–1903Turkiya, Misr va Arabistonga safar; haj
- 1910Namanganda vafot etdi
Asarlar
- «Bayozi Nodim»
- «Shikoyati paxta»
- «Sog'indim men, sog'indingmi?»
- «Maktubi muhabbat uslub»
- «Bahor ayyomi keldi»
- «Bayoni dar safari Toshkand»
- «Dar mazammati zamona»
- «Dar shikoyati qozi»
- «Bezgak»