Биография
Наманганлик шоир Нодим туркий ва форс тилларида мумтоз шеъриятнинг ҳамма жанрларида ёзган. Нодим тахаллус бўлиб, асл исми Сулаймонхўжа Улуғхўжа ўғли; у 1844-йилда Наманганда дунёга келган. Саидқулибек мадрасасида ўқиган, араб ва форс тилларини эгаллаган.
Ҳаётида Қўқон ва Тошкентда яшаган; у ерда фан ва техника янгиликлари, рус маданияти ҳамда шаҳарларнинг адабий-маданий муҳити билан яқин танишган. Бухоро ва Самарқандга (1899), шунингдек Туркия, Миср ҳамда Арабистонга (1902–1903) сафар қилган.
Навоий ижоди унга мактаб бўлган: унинг ғазалларига тахмис ва назира битган. Фурқат, Муқимий, Завқий, Шавқий, Муҳйи, Муҳаййир сингари шоирлар билан дўст тутинган, улар билан бирга ижод қилган ва шеърларига мухаммас боғлаган.
Ғазалларида одам гўзаллиги, севги ва садоқат, аёлларнинг эркинлиги, она юрт табиати куйланади (масалан, «Баҳор айёми келди», «Баёни дар сафари Тошканд», «Мактуби муҳаббат услуб», «Соғиндим мен, соғиндингми?»). Шоир ижтимоий иллатларни фош қилган, маърифат ғояларини тарғиб этган. «Шикояти пахта» шеърида деҳқонларнинг ачинарли турмушини чизган. Ҳажвияларида («Дар шикояти қози», «Дар мазаммати замона») кибрли бойлар ва чор амалдорлари танқид остига олинган; «Безгак» каби ҳазил асарлари ҳам бор.
Нодим шеърлари «Туркистон вилоятининг газети» саҳифаларида чоп этилган. Шоирнинг ўзи тартиб берган «Баёзи Нодим» тўпламининг тўлиқ қўлёзмаси (инв. № 4179) Шарқшунослик институтида, яъни Ўзбекистон Фанлар академияси тизимида турибди. У 1910-йилда Наманганда вафот этган.
Таълим
- Саидқулибек мадрасасиМадраса
Ҳаёт йўли
- 1844Наманганда туғилди
- Саидқулибек мадрасасида таҳсил олди
- 1899Самарқанд ва Бухорога сафар
- 1902–1903Туркия, Миср ва Арабистонга сафар; ҳаж
- 1910Наманганда вафот этди
Асарлар
- «Баёзи Нодим»
- «Шикояти пахта»
- «Соғиндим мен, соғиндингми?»
- «Мактуби муҳаббат услуб»
- «Баҳор айёми келди»
- «Баёни дар сафари Тошканд»
- «Дар мазаммати замона»
- «Дар шикояти қози»
- «Безгак»