Asosiy qismga o'tish
Nurjahon begim

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Nurjahon begim

Tarixiy shaxs

Boburiy podshoh Jahongirning xotini (1611-yildan), saltanatni amalda boshqargan malika; Maxfiy taxallusi bilan fors tilida she'r yozgan (1577–1645).

Faoliyat:
Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Yozuvchi, Shoira
Haqiqiy ismi:
Mehriniso
Taxallusi:
Nurmahal, Maxfiy
Hayot yillari:
1577 — 1645
Turmush o'rtog'i:
Jahongirshoh
Farzandlar:
Ladli begim

Biografiya

Nurjahon begim (asl ismi Mehriniso) Hindistonda hukmronlik qilgan Boburiylardan Jahongirshohning xotini bo'lib, uning saltanat ishlariga qo'shgan hissasi bilan tanilgan. U 1577-yilda Qandahorda tug'ilgan; oilasi Eronlik bo'lib, qiyinchilik tufayli Hindistonga ko'chib, Akbar saroyida xizmatga kirgan.

Mehriniso 1594-yilda saroy amaldori Ali Quli Istajlu (Sherafkan)ga turmushga chiqdi va u bilan Bengaliyaga ketdi; ularning qizi Ladli begim 1605-yilda tug'ilgan. Rivoyatga ko'ra, shahzoda Salim uni yoshligida sevib qolgan va Akbar bunga qarshi chiqqan, ammo bu hikoya tarixiy jihatdan isbotlanmagan. Sherafkan 1607-yilda halok bo'ldi (ziyouz.uz maqolasida 1611-yil deyiladi). Beva qolgan Mehriniso Agra saroyiga keldi va 1611-yil 25-mayda Jahongirshohga turmushga chiqdi; unga Nurmahal, keyin Nurjahon («jahon nuri») nomi berildi.

Jahongirning sog'lig'i yomonlashgach, hokimiyat amalda Nurjahon begim qo'lida to'plandi. Uning otasi Etimod-ud-davla bosh vazir, akasi Osafxon saroy boshqaruvchisi bo'ldi. Uning nomi bitilgan tanga (Patnada zarb etilgan kumush rupiya, 1627–1628) va «Nuri Jahoniy» deb atalgan oltin tanga haqidagi ma'lumotlar uning mavqeini ko'rsatadi. Ziyouz.uz maqolasiga ko'ra, u gulob va «atri Jahongiriy»ni kashf qilgan, yangi taomlar va xona bezaklari o'ylab topgan.

Saroyda guruhlar kurashi kuchaydi. Nurjahon o'z qizi Ladli begimni shahzoda Shahriyorga uzatib, uni valiahd qilmoqchi bo'ldi, Osafxon esa kuyovi shahzoda Xurram (keyingi Shohjahon)ni qo'llab turdi. 1622-yil otasi vafot etgach, Xurram bilan ziddiyat keskinlashdi, shahzoda ota-onasiga qarshi qo'zg'olon ko'tardi. 1626-yilda lashkarboshi Mahobatxon Jahongirni Kobulga ketayotgan yo'lda qo'lga oldi; Nurjahon qarshilik ko'rsatib, o'zi asir tushdi, keyin esa shohning ozod bo'lishini uyushtirdi.

Jahongir 1627-yil oxirida vafot etgach, Xurram taxtni egalladi va 1628-yilda Shohjahon nomi bilan podshoh bo'ldi. Nurjahon begim Lohurda yashab, 1645-yilda vafot etdi va Shohdara qabristonida dafn qilindi. U nozik did egasi shoira edi: Maxfiy taxallusi bilan fors tilida g'azallar bitgan (ziyouz.uz maqolasi buning misollarini keltiradi).

Hayot yo'li

  1. 1577
    Qandahorda tug'ildi

    Asl ismi Mehriniso; oilasi Eronlik edi.

  2. 1594
    Sherafkanga turmushga chiqdi

    Ali Quli Istajlu bilan Bengaliyaga ketdi.

  3. 1611
    Jahongirshohga turmushga chiqdi

    25-mayda; Nurmahal, keyin Nurjahon nomini oldi.

  4. 1622
    Otasi vafot etdi

    Etimod-ud-davla vafotidan so'ng Xurram bilan kurash kuchaydi.

  5. 1626
    Mahobatxon voqeasi

    Jahongir Mahobatxon tomonidan qo'lga olindi; Nurjahon uning ozod bo'lishini uyushtirdi.

  6. 1628
    Shohjahon taxtga chiqdi

    Nurjahon hokimiyatdan chetlashdi.

  7. 1645
    Lohurda vafot etdi

    Shohdara qabristonida dafn etildi.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish