Biografiya
Oraziy — Alixon Mullaoxun o'g'lining taxallusi, Farg'ona vodiysi o'zbek shoiri. Ijodida g'azal, muxammas, murabba va ruboiy janrlari ko'p uchraydi; u Muqimiy, Furqat, Zavqiy va do'sti Hayratiy an'analarini davom ettirgan.
Ziyouz.uz ma'lumotiga ko'ra, Oraziy 1869-yilda sobiq Marg'ilon uyezdining Shahrixon volostidagi Qashqar mahallasida kulol oilasida tug'ilgan. (O'zbek Vikipediyasi tug'ilgan yilni 1867, joyni Namangan deb ko'rsatadi — manbalar bu masalada farq qiladi.) Yozuv-o'qishni onasidan o'rgangan, so'ng mahalladagi otinbibida o'qigan, 1884–1890-yillarda Shahrixondagi Dasturxonchi madrasasida tahsil olgan, biroq oilaviy qiyinchilik tufayli o'qishni tugata olmagan.
1890-yildan otasiga ko'maklashib, kulolchilik ustaxonasini yuritgan, bir muddat boylar va qozixonalarda ishlagan, shu bilan birga mustaqil mutolaa qilishda davom etgan. Boshqa ma'lumotlarga ko'ra, u maktabda dars bergan va jamoat tashkilotlarida kotib bo'lgan; she'rlari Farg'ona vodiysi gazetalarida muntazam bosilgan.
1916-yilda Shahrixonda podsho hukumatining mardikorlikka olish siyosatiga qarshi ko'tarilgan qo'zg'olonda Oraziy, uning katta o'g'li Abdumo'min va do'sti Hayratiy qatnashgan; qo'zg'olon bostirilgach, shoir bir muddat yashirinib yurishga majbur bo'lgan. She'rlari ilm, ma'rifat, hunarmandchilikni ulug'laydi («O'qi», «Ilm», «Ro'zg'or oynasi»). Shoir 1942-yilda vafot etgan; tanlangan asarlari 1959-yilda Toshkentda nashr etilgan.
Hayot yo'li
- 1869Tug'ilgan
Shahrixonda (Vikipediya: 1867, Namangan).
- 1884Madrasada o'qigan
1890-yilgacha Shahrixondagi Dasturxonchi madrasasida.
- 1916Qo'zg'olonda qatnashgan
Shahrixondagi mardikorlikka qarshi qo'zg'olonda qatnashgan.
- 1942Vafot etgan
Vafoti haqida batafsil ma'lumot yo'q.
- 1959Tanlangan asarlari nashr etilgan
Toshkentda, O'zbekiston badiiy adabiyot nashriyotida.