Биография
Оразий — Алихон Муллаохун ўғлининг тахаллуси, Фарғона водийси ўзбек шоири. Ижодида ғазал, мухаммас, мурабба ва рубоий жанрлари кўп учрайди; у Муқимий, Фурқат, Завқий ва дўсти Ҳайратий анъаналарини давом эттирган.
Ziyouz.uz маълумотига кўра, Оразий 1869-йилда собиқ Марғилон уездининг Шаҳрихон волостидаги Қашқар маҳалласида кулол оиласида туғилган. (Ўзбек Википедияси туғилган йилни 1867, жойни Наманган деб кўрсатади — манбалар бу масалада фарқ қилади.) Ёзув-ўқишни онасидан ўрганган, сўнг маҳалладаги отинбибида ўқиган, 1884–1890-йилларда Шаҳрихондаги Дастурхончи мадрасасида таҳсил олган, бироқ оилавий қийинчилик туфайли ўқишни тугата олмаган.
1890-йилдан отасига кўмаклашиб, кулолчилик устахонасини юритган, бир муддат бойлар ва қозихоналарда ишлаган, шу билан бирга мустақил мутолаа қилишда давом этган. Бошқа маълумотларга кўра, у мактабда дарс берган ва жамоат ташкилотларида котиб бўлган; шеърлари Фарғона водийси газеталарида мунтазам босилган.
1916-йилда Шаҳрихонда подшо ҳукуматининг мардикорликка олиш сиёсатига қарши кўтарилган қўзғолонда Оразий, унинг катта ўғли Абдумўмин ва дўсти Ҳайратий қатнашган; қўзғолон бостирилгач, шоир бир муддат яшириниб юришга мажбур бўлган. Шеърлари илм, маърифат, ҳунармандчиликни улуғлайди («Ўқи», «Илм», «Рўзғор ойнаси»). Шоир 1942-йилда вафот этган; танланган асарлари 1959-йилда Тошкентда нашр этилган.
Ҳаёт йўли
- 1869Туғилган
Шаҳрихонда (Википедия: 1867, Наманган).
- 1884Мадрасада ўқиган
1890-йилгача Шаҳрихондаги Дастурхончи мадрасасида.
- 1916Қўзғолонда қатнашган
Шаҳрихондаги мардикорликка қарши қўзғолонда қатнашган.
- 1942Вафот этган
Вафоти ҳақида батафсил маълумот йўқ.
- 1959Танланган асарлари нашр этилган
Тошкентда, Ўзбекистон бадиий адабиёт нашриётида.