Porso Xo'jayev
Buxorolik jadid ma'rifatparvar, Buxoro Xalq Sovet Respublikasi Markaziy Ijroiya Komiteti raisi (1922–1924); 1937-yilda otib tashlangan, 1962-yilda oqlangan.
Biografiya
Porso Xo'jayev Buxoro amirligida tug'ilgan, jadidchilik g'oyalariga qo'shilgan va keyinchalik Buxoro Xalq Sovet Respublikasi (BXSR) hukumatining yuqori lavozimlarini egallagan ma'rifatparvar edi. U 1922–1924-yillarda respublika Markaziy Ijroiya Komitetiga (MIK) rahbarlik qilgan.
1867-yilda Buxoroda Xo'ja urug'idan chiqqan oilada dunyoga kelgan, dastlabki bilimni shahar madrasasida olgan. Ona tili forsiy-tojikiy bo'lgan, o'zbek va rus tillarini ham bilgan. Jadidlar bilan 1890-yillarda tanishgan, 1905-yildan boshlab yangi usuldagi maktablar ochish, jadid matbuotini nashr ettirish, bepul qiroatxona va kutubxonalar tashkil qilish ishlarida qatnashgan.
Keyinchalik Yosh buxoroliklar harakatiga qo'shildi: Samarqand, Shahrisabz, Qarshi va Buxoroda amirlik tuzumiga qarshi chiqishlarda ishtirok etdi. 1920-yilda amirlik ag'darilib BXSR e'lon qilingach, uning tashkilotchilaridan biriga aylandi. Bir yil davomida Xatirchi va Karmana viloyatlari inqilobiy qo'mitalariga rahbarlik qildi, 1921-yilda dehqonchilik noziri (yoki uning o'rinbosari) bo'ldi, 1922-yilda kasaba uyushmalari markaziy kengashini boshqardi.
1922-yil avgustdan 1924-yil noyabrgacha BXSR (so'ng Buxoro SSR) MIK raisi bo'lib ishladi — bu lavozimda Usmonxo'ja Po'latxo'jayevning o'rniga kelgan edi. Buxoro respublikasi tugatilib, hudud O'zbekiston SSR tarkibiga kirgach, 1925-yildan Buxoro shahar ijroiya qo'mitasi raisining o'rinbosari va Buxoro okrugida yer islohoti komissiyasining raisi bo'ldi; 1929-yildan Toshkentda yashadi.
1937-yil kuzida u Buxoro respublikasining boshqa sobiq rahbarlari bilan birga hibsga olindi va millatchilikda ayblandi. 14-oktabrda o'lim jazosiga hukm qilindi, 25-oktabrda Toshkentda otib tashlandi. 1962-yil 26-noyabrda oqlandi. Ma'lumotlarga ko'ra, BXSRning Qizil Yulduz ordeni (1-darajali) bilan taqdirlangan.
Hayot yo'li
- 1905Yangi usul maktablari
Jadid maktablari ochish va jadid matbuoti hamda kutubxonalarni qo'llab-quvvatlashda qatnasha boshladi.
- 1920–1921Viloyat inqilobiy qo'mitalari
Xatirchi va Karmana viloyatlari inqilobiy qo'mitalarining raisi.
- 1921Dehqonchilik nozirligi
BXSR dehqonchilik noziri yoki nozir o'rinbosari.
- 1922Kasaba uyushmalari
Buxoro markaziy kasaba uyushmalari kengashi raisi.
- 1922–1924MIK raisi
BXSR (keyin Buxoro SSR) Markaziy Ijroiya Komiteti raisi (avgustdan noyabrgacha).
- 1925–1929Buxoro okrugida
Shahar ijroiya qo'mitasi raisi o'rinbosari va yer islohoti komissiyasi raisi.
- 1937Hibs va hukm
Oktabrda o'lim jazosiga hukm qilindi va otib tashlandi.
- 1962Oqlanishi
26-noyabrda vafotidan keyin oqlandi.