Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Poshshoxo'ja

Yozuvchi

XVI asr shoiri, mutafakkiri va shayxulislomi, «Miftoh ul-adl», «Gulzor» va «Maqsad ul-atvor» asarlari muallifi; Nisoda tug'ilgan, Buxoro va Balxda xizmat qilgan.

Faoliyat:
Yozuvchi, Diniy arbob, Shoir
Haqiqiy ismi:
Sayyid Poshshoxo'ja ibn Abdulvahhobxo'ja
Taxallusi:
Xo'ja
Hayot yillari:
1480 — 1547
Otasi:
Abdulvahhobxo'ja

Biografiya

Sayyid Poshshoxo'ja ibn Abdulvahhobxo'ja (Xo'ja taxallusi bilan ham tanilgan) — XVI asrda Nisoda tug'ilib, Buxoro va Balxda faoliyat yuritgan shoir, mutafakkir va shayxulislom. Uning axloqiy-falsafiy asarlari hukmdorlarga adolat va insof haqida pand beradi.

U 1480-yilda Nisoda tug'ilgan. Avval otasidan, so'ng Niso va Marv madrasalarida o'qigan. 1496-yilning yozida temuriyzoda Kepak Mirzoning Niso hukumatida sadr (yer o'lchovchi) bo'lib ish boshlagan. 1508-yilda Niso va Obivard Shayboniylar qo'liga o'tganda u allaqachon yetuk shoir va adib sifatida tanilgan edi; Shayboniyxon unga Durun viloyati hokimligini topshirgan.

1510-yilda Shayboniyxon halok bo'lgach, Xo'ja Samarqandga, ko'p o'tmay Buxoroga o'rnashgan. 1514-yilgacha Temur Sulton, keyin Ko'chkunchixon xizmatida bo'lgan, 1515–1516-yillardan Karmana hokimi Jonibek Sulton hukumatida jumlatulmulk va sadr lavozimlarini egallagan.

1529-yilda Buxoro hokimi Ubaydullaxon davrida qisqa muddat shayxulislom bo'lgan. 1534-yilda Balx hokimi Kistan Qaro iltimosi bilan Balxga yuborilgan, u yerda avval sadr, keyin shayxulislom lavozimida ishlagan. 1543-yilda hokim ruhiy kasallikka uchragach, lavozimdan ketib, ijodga bag'ishlangan.

Xo'ja 1547-yilda Buxoroda vafot etgan va Bahouddin Naqshband maqbarasi yonida dafn etilgan.

Bizgacha uning Temur Sultonga bag'ishlangan «Miftoh ul-adl» («Adolat kaliti», 1508–1510), Kistan Qaroga atalgan «Gulzor» (1538) hamda Jonibek Sultonga bag'ishlangan «Maqsad ul-atvor» (1514–1520) dostoni va bir necha g'azali yetib kelgan. «Miftoh ul-adl» o'n besh bobdan iborat: har bobda ijtimoiy-axloqiy masala hadis yoki oyat bilan yoritilib, hikoya bilan mustahkamlanadi. «Gulzor» ham mazmunan unga yaqin bo'lib, ko'p qo'lyozmalarda u bilan bir jildga jamlangan.

Asarlarida u boylik va martaba insonga fazilat bermasligini, odamlar mavqeidan qat'i nazar Haq oldida teng ekanini yozadi, hukmdorlarni insofga chaqiradi. Bobur uning bir necha g'azalini ko'rib, ijodkor sifatida hurmat bilan qaragan; Mahdumi A'zam Kosoniy esa uni «yuksak parvozli lochin» deb atagan.

Hayot yo'li

  1. 1480
    Tug'ilishi

    Nisoda dunyoga kelgan.

  2. 1496
    Sadr lavozimida

    Kepak Mirzoning Niso hukumatida ish boshlagan.

  3. 1508
    Durun hokimi

    Shayboniyxon uni Durun viloyati hokimi etib tayinlagan.

  4. 1510
    Movarounnahrga ko'chishi

    Shayboniyxon halok bo'lgach, Samarqand va Buxoroga o'rnashgan.

  5. 1515–1516
    Karmanada

    Jonibek Sulton hukumatida jumlatulmulk va sadr bo'lgan.

  6. 1529
    Shayxulislom

    Ubaydullaxon davrida Buxoroda qisqa muddat shayxulislom bo'lgan.

  7. 1534
    Balxda

    Avval sadr, keyin shayxulislom lavozimida ishlagan.

  8. 1543
    Lavozimdan ketishi

    Ijod bilan shug'ullana boshlagan.

  9. 1547
    Vafoti

    Buxoroda vafot etgan, Bahouddin Naqshband maqbarasi yonida dafn etilgan.

Asarlari

  • «Miftoh ul-adl» (1508)

    Temur Sultonga bag'ishlangan falsafiy-axloqiy asar (1508–1510), o'n besh bob.

  • «Maqsad ul-atvor» (1514)

    Jonibek Sultonga bag'ishlangan axloqiy-didaktik masnaviy-doston (1514–1520).

  • «Gulzor» (1538)

    Kistan Qaroga bag'ishlangan falsafiy-axloqiy asar.

  • G'azallar

    Bir necha g'azali saqlangan.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish
Poshshoxo'ja biografiyasi (1480–1547) — Yozuvchi | Shaxs.uz