
Sabriye Eredjepova
Qrim-tatar xonandasi (1912–1977), Qrim ASSRda va O'zbekiston SSRda xizmat ko'rsatgan artist; «Qrim bulbuli» nomi bilan mashhur, Toshkentdagi «Xaytarma» ansamblining solisti.
- Faoliyat:
- Xonanda, Xalq qo'shiqchisi
- Taxallusi:
- Qrim bulbuli
- Hayot yillari:
- 12 iyul 1912(65 yosh) ♋ — 18 sentabr 1977
Biografiya
Sabriye Eredjepova — qrim-tatar xonandasi, Qrim ASSRda (1940) va O'zbekiston SSRda xizmat ko'rsatgan artist. Xalq uni «Qrim bulbuli» deb atagan: u qrim-tatar xalq qo'shiqlarini professional sahnaga olib chiqqan birinchi ijrochilardan biri sanaladi. Hayotining so'nggi yigirma yilini Toshkentda, «Xaytarma» ansamblining solisti sifatida o'tkazgan.
1912-yil 12-iyulda Boqchasaroyda (eski uslubda 29-iyun) o'qituvchi Kerim Jemilev oilasida tug'ilgan. Onasi Saide shoir Jemil Kermenchiklining singlisi bo'lib, ko'plab xalq qo'shiqlarini bilgan. Simferopoldagi qrim-tatar maktabida o'qigan, xonandalikni Varvara Xanbekovadan o'rgangan. Sahnaga birinchi marta 1928-yilda aktrisa Sara Baykina yubileyida xor tarkibida chiqqan. Maktabni bitirgach, Tav-Bodrak qishlog'ida o'qituvchilik qilgan, 1932-yildan Qrim radioqo'mitasida xalq qo'shiqlarini ijro etgan.
U 1930-yillarda ommabop bo'lib ketdi: Birinchi Butunittifoq radiofestivalida qatnashdi, «Dunay ortidagi zaporojets» filmida sahna ortidan «Medjbur oldim» va «Penjereden qar gelir» qo'shiqlarini kuyladi. 1939-yilda Moskvadagi Birinchi Butunittifoq estrada artistlari tanlovida «Iqtidorli yosh xonanda» diplomini oldi, 1940-yilda Qrim ASSRda xizmat ko'rsatgan artist unvoniga sazovor bo'ldi va Simferopoldagi Qrim-tatar teatri sahnasida chiqish qildi. 1943-yilda teatr truppasi Ruminiyaga chiqib ketdi.
1944-yil may oyida qrim-tatar xalqi Qrimdan deportatsiya qilinganidan so'ng u O'rta Osiyoda — O'zbekistonda yashadi. 1950-yil 15-sentabrda hibsga olinib, urush yillarida dushman egallagan hududda bo'lgani uchun hukm qilindi; 1956-yil 12-martda jinoyat tarkibi yo'qligi sababli ish to'xtatilib, ozodlikka chiqdi. 1967-yil 18-dekabrda to'liq reabilitatsiya qilindi.
1957-yilda Toshkentda qrim-tatar qo'shiq va raqs ansambli — «Xaytarma» tashkil etildi (badiiy rahbari bastakor Ilyas Baxshish), Eredjepova uning solisti bo'ldi va chiqishlari dasturning markaziy qismiga aylandi. Ansambl deportatsiya joylarida gastrollar qilgan, plastinkalar yozdirgan, respublika radiosi va televideniyesida chiqqan. O'zbekiston SSRda xizmat ko'rsatgan artist faxriy unvoni unga shu yillarda berilgan. «Men'im enişli-yoqushli yollarım» («Mening tikanli yo'llarim») nomli xotira kitobi muallifi.
Sabriye Eredjepova 1977-yil 18-sentabrda Toshkentda vafot etgan. Qo'shiqlari plastinkalar orqali qrim-tatarlar uylarida yangrab, bugungi kungacha yodda saqlanib kelmoqda.
Karyera
- «Xaytarma» ansambliSolist · 1957–…
Mukofotlar
O'zbekiston SSRda xizmat ko'rsatgan artistO'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1912Tug'ilishi
12-iyulda Boqchasaroyda o'qituvchi oilasida tug'ilgan.
- 1928Sahnadagi debyuti
Aktrisa Sara Baykina yubileyida xor tarkibida birinchi marta sahnaga chiqqan.
- 1932Qrim radioqo'mitasi
Qrim radiosida xalq qo'shiqlarini ijro eta boshlagan.
- 1939Estrada tanlovi
Moskvadagi Birinchi Butunittifoq estrada artistlari tanlovida «Iqtidorli yosh xonanda» diplomini olgan.
- 1940Qrim ASSRda xizmat ko'rsatgan artist
Unvon berilgan; Simferopoldagi Qrim-tatar teatrida chiqish qilgan.
- 1943Ruminiya
Teatr truppasi bilan Ruminiyaga chiqib ketgan.
- 1944Deportatsiya
Qrim-tatar xalqi may oyida Qrimdan deportatsiya qilingach, O'rta Osiyoga, O'zbekistonga tushgan.
- 1950Hibsga olinishi
15-sentabrda hibsga olinib, hukm qilingan.
- 1956Ozodlik
12-martda jinoyat tarkibi yo'qligi sababli ish to'xtatilgan, ozod etilgan.
- 1957«Xaytarma»
Toshkentda tashkil etilgan «Xaytarma» ansamblining solisti bo'lgan.
- 1967Reabilitatsiya
18-dekabrda to'liq reabilitatsiya qilingan.
- 1977Vafoti
18-sentabrda Toshkentda vafot etgan.
Qo'shiqlar
| # | Qo'shiq | Tinglash |
|---|---|---|
| 1 | «Medjbur oldim» | |
| 2 | «Penjereden qar gelir» | |
| 3 | «Eki pug'u» | |
| 4 | «Nog'ay beyitleri» |
Yutuqlar
- Birinchi Butunittifoq estrada artistlari tanlovi («Iqtidorli yosh xonanda» diplomi)Birinchi Butunittifoq estrada artistlari tanlovi, Moskva (1939)