Shamil Alyadin
Qrim-tatar shoiri, nosiri va tarjimoni: 1944-yildan Toshkentda yashab, O'zbekiston yozuvchilar uyushmasida ishlagan, «Yulduz» jurnalini boshqargan; O'zbekiston SSR madaniyat xodimi va san'at arbobi.
Biografiya
Shamil Alyadin (Alyadinov) 1912-yilda Qrimning Yalta tumanidagi Mahuldur qishlog'ida qrim-tatar oilasida tug'ilgan. Tug'ilganda unga Komil deb ism qo'yilgan, bolaligida og'ir kasallikdan keyin urf bo'yicha Shamil deb atalgan. Bog'chasaroydagi yetti yillik maktabda o'qigan, 15 yoshida «Yosh kuvvet» gazetasida birinchi she'ri chop etilgan. 1928–1931-yillarda Simferopol pedagogika bilim yurtida o'qigan, Moskva adabiyot institutida sirtqi tahsil olgan.
1930-yillarda she'riy to'plamlari «Topraq kuldi, ko'k kuldi» (1932) va «Qizil kazakning qo'shiqlari» (1935) bilan tanilgan, 1937-yildan SSSR yozuvchilar uyushmasi a'zosi bo'lgan, 1939-yilda Qrimga qaytib, Qrim yozuvchilar uyushmasini boshqargan. Birinchi nasriy asari «Umr» 1940-yilda nashr etilgan. Urush boshlanganda frontga ixtiyoriy ketgan, 1943-yil fevralida og'ir yaralangan.
1944-yilda qrim-tatarlar deportatsiya qilinganda xotini va qizini O'zbekistondan topgan: avval Chinobodda turgan, so'ng Andijonda gazetada ishlagan. 1945-yil may oyida Toshkentga ko'chib, temiryo'lchilar saroyidagi teatrni boshqargan, O'zbekiston yozuvchilar uyushmasi boshqaruvining mas'ul kotibi bo'lgan. Qrim-tatar tilidagi «Lenin bayrog'i» gazetasi va qrim-tatar radioeshittirishlarini yo'lga qo'yishda qatnashgan. 1953–1957-yillarda Toshkent pedagogika institutida o'qigan.
1969-yilda «Ruzgardan salangan fonuslar» romani uchun O'zbekistonning birinchi respublika mukofotini, 1987-yilda «Chorachiqlar» to'plami uchun Oybek nomidagi mukofotni olgan. 1980–1985-yillarda «Yulduz» jurnalining bosh muharriri bo'lgan. 1973-yilda O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi, 1982-yilda xizmat ko'rsatgan san'at arbobi unvoni berilgan; shuningdek Vatan urushi ordeni (II daraja) va «Hurmat belgisi» ordeni bilan taqdirlangan.
1985-yilda nafaqaga chiqib, Tug'ay-bey haqida roman ustida ishlagan, tugatolmagan. 1994-yilda Qrimga qaytib, siyosiy esselar yozgan. 1996-yil 21-mayda Simferopolda vafot etgan va Abdal qabristoniga dafn etilgan.
Karyera
- O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasiBoshqaruv mas'ul kotibi · Toshkent · 1945–…
Mukofotlar
- O'zbekiston SSR san'at arbobi1982 · O'zbekiston SSR
O'zbekiston SSRda xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi1973 · O'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1932Birinchi to'plam
«Topraq kuldi, ko'k kuldi» she'riy to'plami nashr etilgan.
- 1937Yozuvchilar uyushmasi
SSSR yozuvchilar uyushmasi a'zosi bo'lgan.
- 1944Deportatsiya va O'zbekiston
Oilasini Chinobodda topgan, so'ng Andijonda gazetada ishlagan.
- 1945Toshkentga ko'chishi
Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvining mas'ul kotibi bo'lgan.
- 1969Respublika mukofoti
«Ruzgardan salangan fonuslar» romani uchun mukofot olgan.
- 1980«Yulduz» jurnali
1985-yilgacha jurnalning bosh muharriri bo'lgan.
- 1994Qrimga qaytishi
Qrimga qaytib, esselar yozgan.
- 1996Vafoti
21-mayda Simferopolda vafot etgan.
Asarlar
- «Topraq kuldi, ko'k kuldi» (1932)she'riy to'plam
- «Qizil kazakning qo'shiqlari» (1935)she'riy to'plam
- «Umr» (1940)nasriy asar
- «Ruzgardan salangan fonuslar» (1969)roman
- «Chorachiqlar» (1987)to'plam