XIX asr o'zbek shoiri va tarixchisi, «Devoni Shavqiy» hamda Qo'qon xonligi voqealariga bag'ishlangan tarixiy dostonlar muallifi.
- Faoliyat:
- Yozuvchi, Shoir
- Haqiqiy ismi:
- Mulla Shamsi Mulla Husan o'g'li
- Hayot yillari:
- 1805 — 1889
- Tug'ilgan joy:
- To'raqo'rg'on tumani, Namangan
Biografiya
Shavqiy – XIX asrda yashagan shoir va tarixchi; haqiqiy ismi Mulla Shamsi Mulla Husan o'g'li. U 1805-yilda hozirgi To'raqo'rg'on tumani joylashgan hududda dunyoga kelgan va 1889-yilda vafot etgan.
Uning «Devon»i o'zbek hamda fors tillarida yozilgan she'rlardan tarkib topgan, o'zbekcha she'rlar kitobning katta qismini egallaydi. Shoir g'azal, muxammas va masnaviy kabi mumtoz janrlarda ijod qilgan. «Parishonlar», «Bir guli ra'no», «Zebo», «Ishq sayli» va boshqa she'rlarida diniy-tasavvufiy hamda lirik mavzular yetakchi.
Devonga ijtimoiy va tarixiy yo'nalishdagi muxammas va masnaviylar ham kiritilgan. Ularda Rossiya imperiyasi Turkistonni, jumladan Qo'qon xonligini istilo qilgan voqealar she'r bilan bayon etiladi. Shoirning haj safari davrida olgan taassurotlari aks etgan she'rlari esa XX asr boshida Toshkentdagi toshbosma nashrlarda bosilgan.
Shavqiy tarixiy mavzuda ham qalam tebratgan. «Jome ul-havodis» («Hodisalar jamlanmasi»), «Jangnomai Xudoyorxon», «Tarixi Xo'qand» va «Pandnomai Xudoyorxon» dostonlarining asosiy mavzusi – XIX asrning ikkinchi yarmida Qo'qon xonligida sodir bo'lgan qipchoqlar qo'zg'oloni. Bu asarlar Xudoyorxon zamonidagi ijtimoiy-siyosiy hayotni o'rganuvchilar uchun muhim manba hisoblanadi.
Shoirning «Devoni Shavqiy» va «Jome ul-havodis» kitoblari O'zbekiston Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik institutida saqlanmoqda.
Hayot yo'li
- 1805Tug'ilgan
Hozirgi To'raqo'rg'on tumani joylashgan joyda dunyoga kelgan.
- XIX asr«Devoni Shavqiy»
O'zbek va fors tilidagi she'rlarni o'z ichiga olgan to'plam.
- XIX asrTarixiy dostonlar
Qipchoqlar qo'zg'oloni va Xudoyorxon zamoni voqealariga bag'ishlangan.
- 1889Vafot etgan
Asarlar
- «Devoni Shavqiy»She'rlar to'plami
- «Parishonlar»She'r
- «Bir guli ra'no»She'r
- «Zebo»She'r
- «Ishq sayli»She'r
- «Jome ul-havodis»Tarixiy doston
- «Jangnomai Xudoyorxon»Tarixiy doston
- «Tarixi Xo'qand»Tarixiy doston
- «Pandnomai Xudoyorxon»Tarixiy doston