Биография
Шавқий – XIX асрда яшаган шоир ва тарихчи; ҳақиқий исми Мулла Шамси Мулла Ҳусан ўғли. У 1805-йилда ҳозирги Тўрақўрғон тумани жойлашган ҳудудда дунёга келган ва 1889-йилда вафот этган.
Унинг «Девон»и ўзбек ҳамда форс тилларида ёзилган шеърлардан таркиб топган, ўзбекча шеърлар китобнинг катта қисмини эгаллайди. Шоир ғазал, мухаммас ва маснавий каби мумтоз жанрларда ижод қилган. «Паришонлар», «Бир гули раъно», «Зебо», «Ишқ сайли» ва бошқа шеърларида диний-тасаввуфий ҳамда лирик мавзулар етакчи.
Девонга ижтимоий ва тарихий йўналишдаги мухаммас ва маснавийлар ҳам киритилган. Уларда Россия империяси Туркистонни, жумладан Қўқон хонлигини истило қилган воқеалар шеър билан баён этилади. Шоирнинг ҳаж сафари даврида олган таассуротлари акс этган шеърлари эса XX аср бошида Тошкентдаги тошбосма нашрларда босилган.
Шавқий тарихий мавзуда ҳам қалам тебратган. «Жоме ул-ҳаводис» («Ҳодисалар жамланмаси»), «Жангномаи Худоёрхон», «Тарихи Хўқанд» ва «Пандномаи Худоёрхон» достонларининг асосий мавзуси – XIX асрнинг иккинчи ярмида Қўқон хонлигида содир бўлган қипчоқлар қўзғолони. Бу асарлар Худоёрхон замонидаги ижтимоий-сиёсий ҳаётни ўрганувчилар учун муҳим манба ҳисобланади.
Шоирнинг «Девони Шавқий» ва «Жоме ул-ҳаводис» китоблари Ўзбекистон Фанлар академиясининг Шарқшунослик институтида сақланмоқда.
Ҳаёт йўли
- 1805Туғилган
Ҳозирги Тўрақўрғон тумани жойлашган жойда дунёга келган.
- XIX аср«Девони Шавқий»
Ўзбек ва форс тилидаги шеърларни ўз ичига олган тўплам.
- XIX асрТарихий достонлар
Қипчоқлар қўзғолони ва Худоёрхон замони воқеаларига бағишланган.
- 1889Вафот этган
Асарлар
- «Девони Шавқий»Шеърлар тўплами
- «Паришонлар»Шеър
- «Бир гули раъно»Шеър
- «Зебо»Шеър
- «Ишқ сайли»Шеър
- «Жоме ул-ҳаводис»Тарихий достон
- «Жангномаи Худоёрхон»Тарихий достон
- «Тарихи Хўқанд»Тарихий достон
- «Пандномаи Худоёрхон»Тарихий достон