To'maris
Massagetlar malikasi (miloddan avvalgi VI asr); Ahamoniylar shohi Kir II ga qarshi kurashga boshchilik qilgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
Biografiya
To'maris haqidagi ma'lumotlar asosan qadimgi yunon tarixchisi Gerodotning «Tarix» asariga tayanadi. U Amudaryo bo'yi va Qizilqumda yashagan massagetlar qabilasining malikasi bo'lgan; Gerodot yozishicha, eri vafotidan keyin hokimiyatni o'z qo'liga olgan.
Miloddan avvalgi 530 yil atrofida (Britannica 529-yilni ko'rsatadi) Ahamoniylar davlati asoschisi Kir II massagetlar yeriga bostirib kirgan. Birinchi to'qnashuvda To'marisning o'g'li Spargapis (Sparangiz) boshchiligidagi massagetlar g'alaba qozongan, ammo forslar hiyla bilan Spargapisni va bir qism jangchilarni asirga olgan, Spargapis esa asirlikda o'z joniga qasd qilgan.
Malika Kirdan yerni tark etishni talab qilgan, rad javobini olgach, hal qiluvchi jangga chiqqan. Gerodotning rivoyatiga ko'ra, jang oldin uzoqdan o'q otish, so'ng nayza va qilich bilan davom etgan, massagetlar g'olib chiqqan, Kirning o'zi halok bo'lgan. To'maris uning kesilgan boshini qonga to'ldirilgan meshga solishni buyurgan, deyiladi.
Bu voqea yagona manbadan keladi: boshqa qadimgi mualliflar Kir boshqacha o'lgan deb yozgan, shuning uchun tafsilotlarni rivoyat sifatida qabul qilish kerak. To'marisning keyingi taqdiri va vafot sanasi noma'lum.
Hayot yo'li
- VI asr m.a.Massagetlar malikasi
Eri vafotidan so'ng massagetlar qabilasini boshqargan (Gerodot ma'lumoti).
- taxm. 530 m.a.Kir II ning bostirib kirishi
Ahamoniylar qo'shini massagetlar yeriga kirgan; o'g'li Spargapis asirlikda halok bo'lgan.
- taxm. 530 m.a.Hal qiluvchi jang
Massagetlar g'alaba qozongan, Kir II jangda halok bo'lgan.