
Biografiya
Xalil Ahmedovich Rahmatullin — mexanika sohasidagi olim. U 1909-yil 23-aprelda Qirgʻizistonning Toʻqmoq shahrida tugʻilgan. Toshkent pedagogika texnikumini bitirgach, Oʻrta Osiyo davlat universitetida oʻqigan, 1931-yildan Moskva davlat universitetiga oʻtib, mexanika-matematika fakultetini 1934-yilda tugatgan.
1937-yilda nomzodlik dissertatsiyasini, 1943-yilda fizika-matematika fanlari doktori dissertatsiyasini himoya qilgan, professor boʻlgan. Moskva universitetida aerodinamika laboratoriyasini (1937—1952), keyin gaz va toʻlqinlar dinamikasi kafedrasini (1952—1988) boshqargan. 1947-yilda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi etib saylangan va 1947—1952-yillarda uning prezidiumi aʼzosi hamda texnika fanlari boʻlimi raisi boʻlgan.
Ilmiy ishlari elastik va elastik-plastik muhitlarda toʻlqinlar tarqalishining dinamik nazariyasi, tuproq dinamikasi, parashyutlar nazariyasi va koʻp fazali muhitlar mexanikasiga bagʻishlangan. U yuk tushadigan va yuk tushmaydigan toʻlqinlar mavjudligini aniqlagan; ular „Rahmatullin toʻlqinlari“ nomi bilan mashhur. Oʻzbekistonda koʻp fazali muhitlar gidrodinamikasi ilmiy maktabiga asos solgan.
Oʻzbekistonda (1959) va RSFSRda (1967) xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi, Mehnat Qahramoni (1979), Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1968). U 1988-yil 10-yanvarda Toshkentda vafot etgan.
Ta'lim
- Moskva davlat universitetiOliygoh · 1931–1934
Karyera
- Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasiAkademik · Toshkent · 1947–…hozirgi nomi — O'zbekiston Fanlar akademiyasi
- Moskva davlat universitetiLaboratoriya va kafedra mudiri · 1937–1988
Mukofotlar
- O'zbekiston SSR fan arbobi1959 · O'zbekiston SSR
Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1968 · O'zbekiston SSR
Sotsialistik Mehnat Qahramoni1979 · SSSR
Lenin ordeniSSSR
Hayot yo'li
- 1909Tugʻilishi
23-aprelda Toʻqmoq shahrida tugʻilgan.
- 1934Moskva universitetini tugatishi
Moskva davlat universitetining mexanika-matematika fakultetini tugatgan.
- 1937Aerodinamika laboratoriyasi
Moskva universitetida aerodinamika laboratoriyasini boshqargan (1952-yilgacha).
- 1943Fan doktori
Fizika-matematika fanlari doktori, professor.
- 1947Akademik
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi etib saylangan.
- 1952Kafedra mudiri
Moskva universitetida gaz va toʻlqinlar dinamikasi kafedrasini boshqargan (1988-yilgacha).
- 1988Vafoti
10-yanvarda Toshkentda vafot etgan.