Biografiya
Xorazmiy — XIV asrda yashagan turkiy shoir; Navoiygacha bo'lgan o'zbek adabiyotining ilk yirik vakillaridan biri va she'riy maktub (noma) janrining asoschisi sanaladi. Taxallusidan boshqa ismi ma'lum emas, hayoti haqidagi ozgina xabar uning yagona asari — «Muhabbatnoma» orqali saqlangan.
Kitob 1353-yilda Oltin O'rda xoni Jonibekning amirlaridan biri Muhammad Xo'jabekning iltimosiga ko'ra yozilgan. Muallifning o'zi aytishicha, u ilgari ham ko'p she'r bitgan va ayniqsa ishq mavzusidagi asarlari bilan tanilgan, biroq ularni fors tilida yozgan; amir esa unga turkiy tilda ishqiy kitob yaratishni topshirgan.
Asar yaratilishiga Avhadi Marog'iyning fors tilidagi «Muhabbatnoma» dostoni ta'sir qilgan. Avhadida maktublar ham oshiq, ham ma'shuqa nomidan yoziladi, Xorazmiyda esa asosan oshiqning sevgilisiga yo'llagan she'riy maktublari jamlangan. Har bir maktub muallifning his-tuyg'ularini ifodalaydi, ammo markazda sevgilining husni va fe'li ta'rifi turadi; maktublarda ta'rif va madh uyg'unlashadi.
«Muhabbatnoma»ning qo'lyozmalari bugungi kunda xorijda saqlanadi; asar Oltin O'rda davri turkiy adabiyotining muhim yodgorligi sifatida o'rganiladi. Alisher Navoiy ham undan xabardor bo'lgan va «Muhokamat ul-lug'atayn»da turkiy til boyligiga misol sifatida undan parcha keltirgan.
Hayot yo'li
- 1353«Muhabbatnoma»ni yozish
Muhammad Xo'jabekning iltimosiga ko'ra turkiy tilda ishqiy maktublar to'plamini bitgan.
Asarlar
- «Muhabbatnoma» (1353)
Ishqiy she'riy maktublar to'plami.