Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Yusuf Qorabog'iy

Olim

Qorabog'da tug'ilgan, Samarqand va Buxoroda ijod etgan faylasuf va diniy olim; falsafa, mantiq, fiqh va tasavvufga oid o'nlab risolalar muallifi (hayot yillari turlicha ko'rsatiladi).

Faoliyat:
Olim, Diniy arbob, Faylasuf
Haqiqiy ismi:
Yusuf ibn Muhammadjon al-Qorabog'iy al-Muhammadshohiy
Hayot yillari:
taxminan 1563 — taxminan 1647

Biografiya

Yusuf Qorabog'iy XVII asr Movarounnahrida ishlagan faylasuf, huquqshunos va tasavvuf ilmining bilimdoni. U kelib chiqishi bilan Qorabog'dan bo'lgan, ammo butun ilmiy merosini Samarqand va Buxoroda yaratgan; shu bois O'rta Osiyo fikr tarixida ham, ozarbayjon falsafasi tarixida ham tilga olinadi.

Hayot yillari turlicha ko'rsatiladi: 1563-yilda Qorabog' qishlog'ida tug'ilib, 1647-yilda vafot etgan, deyiladi; boshqa variantda tug'ilgan yili 1532, o'lgan yili 1591, yana birida o'lgan yili 1626.

Yoshligida Shirvonga, so'ng Sheroz tomonga borib, Mirzajon Sheroziydan fiqh, falsafa va tasavvuf ilmini o'rgangan; ustozi bilan Markaziy Osiyoga kelgan. Sheroziy vafotidan keyin (1587) Samarqanddagi kubraviya tariqati targ'ibotchisi Xalilullo Badaxshiyga shogird tushgan. Nufuzi oshgach, raqiblari uni Buxoro yaqinidagi Sepulon degan joyga surgun qildirgan va umrining so'nggi yillarini o'sha yerda o'tkazgan.

Uning asarlari mantiq, arab tili, matematika, lug'atshunoslik, tibbiyot va din masalalarini qamragan. «Risolai botiniyya» («Yetti jannat» nomi bilan ham mashhur) inson ruhiyati va nafs kuchlariga bag'ishlangan; arab tilidagi «Risolai xilvatiyya» olti qismdan iborat bo'lib, borliq haqidagi falsafiy masalalarni oldingi allomalar bilan bahs shaklida yoritadi. Shuningdek, Davoniy, Qazviniy, Taftazoniy va Suhravardiy asarlariga sharhlar yozgan, she'r bilan ham shug'ullangan. Qo'lyozma risolalarining 24 tasi O'zbekiston Fanlar akademiyasi Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi.

Hayot yo'li

  1. 1563
    Tug'ilgan yili

    Qorabog' qishlog'ida tug'ilgan; yil turlicha ko'rsatiladi.

  2. 1579
    Shirvonda

    Yoshligida Shirvonga kelgan.

  3. 1585
    O'rta Osiyoga safar

    Ustozi Mirzajon Sheroziy bilan Markaziy Osiyoga kelgan.

  4. 1587
    Ustozi vafoti

    Sheroziy vafotidan so'ng Samarqandda Xalilullo Badaxshiyga shogird bo'lgan.

  5. 1647
    Vafoti

    Umrining so'nggi yillarini Buxoro yaqinidagi Sepulonda surgunda o'tkazgan.

Asarlari

  • «Risolai botiniyya» («Yetti jannat»)

    Inson ruhiyati va nafs kuchlari haqida risola.

  • «Risolai xilvatiyya»

    Arab tilida, olti qismdan iborat falsafiy risola.

  • «Fi ta'rifil ilm»

    Ilmning mohiyati haqida.

  • «Risolai fi bayanil juz la yatajazza»

    Olimlar o'rtasidagi falsafiy bahslarga bag'ishlangan.

  • «Mafotih»

    Diniy odatlar va huquqiy qoidalar haqida.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish