Olmaliq
Ushbu hududda tug'ilgan mashhurlar (1 ta)
Olmaliq — Toshkent viloyatidagi shahar, Qurama tizmasining shimoliy etagida. Oʻzbekistonning eng yirik rangli metallurgiya markazi: bu yerda Olmaliq kon-metallurgiya kombinati mis, rux, qoʻrgʻoshin, oltin va kumush ishlab chiqaradi.
- Aholisi
- 151 500 kishi (2026)
- Tashkil topgan
- 1951 (shahar maqomi)
Toshkent viloyati: shahar va tumanlar
Joy haqida — Olmaliq
Tarixi
Olmaliq yaqinida, Ohangaronning chap sohilida Imloq shahar xarobasi joylashgan; oʻrta asrlarda u Tunket nomi bilan maʼlum boʻlgan. VI–VII asrlarda qurilgan bu shahar Iloq mulkining markazi edi: unda qalʼa, hukmdor saroyi va zarbxona boʻlgan, hunarmandlar temir, mis va qimmatbaho metallarni ishlagan. XI–XII asrlarga kelib shahar tanazzulga yuz tutgan.
XX asr boshida bu yerda Olmaliq va Qoramozor degan ikki kichik qishloq bor edi. 1920-yillarda geologlar Qalmoqqir togʻlaridagi oksidlangan rudalarni oʻrgana boshladi, 1927-yildan muntazam qidiruv ishlari olib borildi. 1931-yilda Qoʻrgʻoshinkon koni ishga tushdi.
1939-yilda mis eritish kombinati qurilishi boshlangan boʻlsa-da, urush tufayli toʻxtatildi. Urushdan keyin ishlar qayta boshlandi: 1947-yilda Olmaliq ishchilar posyolkasiga, 1951-yil 10-iyulda esa shaharga aylantirildi.
1954-yilda kombinat va qoʻrgʻoshin-rux boyitish fabrikasi, 1962-yilda mis boyitish fabrikasi, 1963-yilda mis eritish zavodi ishga tushdi. Qalmoqqir konida mis ochiq usulda qazib olinadi. Rudadan ajratilgan oltingugurt asosida «Ammofos» oʻgʻit zavodi ishlaydi.
Geografiyasi
Shahar Qurama tizmasining shimoliy yonbagʻrida, Ohangaron daryosining chap sohilida, dengiz sathidan 600–650 m balandlikda joylashgan. Toshkentdan janubi-sharqda 60 km atrofida; eng yaqin temir yoʻl stansiyasi — 18 km shimoldagi Ohangaron, Toshkent–Olmaliq avtomobil yoʻli shu yerda tugaydi.
Shahar orqali kichik Olmaliqsoy oqadi; u ilgari Ohangaronga quyilgan, hozir shahar yonida ariqlarga toʻliq taqsimlanadi. Janubdagi togʻlarda mis, qoʻrgʻoshin, rux, oltin va kumush konlari — Qalmoqqir, Sariqcheku, Qoʻrgʻoshinkon va boshqalar bor.
Iqlimi kontinental: yozi issiq va quruq, qishi salqin, yogʻinning koʻp qismi qish va bahorda tushadi.
Diqqatga sazovor joylari
- Qalmoqqir karyeri — mamlakatdagi asosiy mis konlaridan biri, ochiq usulda qaziladi, kuzatuv maydonchasidan ulkan karyer koʻrinadi.
- Jome «Hilol» masjidi — ikki minorali va uch gumbazli yangi jome masjidi.
- «Metallurg» madaniyat saroyi — shahar markazidagi ustunli madaniyat saroyi.
- OKMK stadioni — kombinat sport majmuasidagi stadion, «AGMK» futbol klubining maydoni.
- Shahar kirish maydoni — stela va ishchilar haykali turgan keng maydon.
- Oʻlkashunoslik muzeyi — shahar, konchilik va qadimiy Iloq tarixiga oid muzey.
- Tunket xarobalari — shahar yaqinidagi oʻrta asrlarga oid Iloq poytaxti xarobalari.
Manbalar: Wikidata · Wikipedia (uz) · Wikipedia (ru) · Wikipedia (en) · toshvilstat.uz · api.siat.stat.uz · gov.uz