Олмалиқ
Ушбу ҳудудда туғилган машҳурлар (1 та)
Олмалиқ — Тошкент вилоятидаги шаҳар, Қурама тизмасининг шимолий этагида. Ўзбекистоннинг энг йирик рангли металлургия маркази: бу ерда Олмалиқ кон-металлургия комбинати мис, рух, қўрғошин, олтин ва кумуш ишлаб чиқаради.
- Аҳолиси
- 151 500 киши (2026)
- Ташкил топган
- 1951 (шаҳар мақоми)
Тошкент вилояти: шаҳар ва туманлар
Жой ҳақида — Олмалиқ
Тарихи
Олмалиқ яқинида, Оҳангароннинг чап соҳилида Имлоқ шаҳар харобаси жойлашган; ўрта асрларда у Тункет номи билан маълум бўлган. VI–VII асрларда қурилган бу шаҳар Илоқ мулкининг маркази эди: унда қалъа, ҳукмдор саройи ва зарбхона бўлган, ҳунармандлар темир, мис ва қимматбаҳо металларни ишлаган. XI–XII асрларга келиб шаҳар таназзулга юз тутган.
XX аср бошида бу ерда Олмалиқ ва Қорамозор деган икки кичик қишлоқ бор эди. 1920-йилларда геологлар Қалмоққир тоғларидаги оксидланган рудаларни ўргана бошлади, 1927-йилдан мунтазам қидирув ишлари олиб борилди. 1931-йилда Қўрғошинкон кони ишга тушди.
1939-йилда мис эритиш комбинати қурилиши бошланган бўлса-да, уруш туфайли тўхтатилди. Урушдан кейин ишлар қайта бошланди: 1947-йилда Олмалиқ ишчилар посёлкасига, 1951-йил 10-июлда эса шаҳарга айлантирилди.
1954-йилда комбинат ва қўрғошин-рух бойитиш фабрикаси, 1962-йилда мис бойитиш фабрикаси, 1963-йилда мис эритиш заводи ишга тушди. Қалмоққир конида мис очиқ усулда қазиб олинади. Рудадан ажратилган олтингугурт асосида «Аммофос» ўғит заводи ишлайди.
Географияси
Шаҳар Қурама тизмасининг шимолий ёнбағрида, Оҳангарон дарёсининг чап соҳилида, денгиз сатҳидан 600–650 м баландликда жойлашган. Тошкентдан жануби-шарқда 60 км атрофида; энг яқин темир йўл станцияси — 18 км шимолдаги Оҳангарон, Тошкент–Олмалиқ автомобил йўли шу ерда тугайди.
Шаҳар орқали кичик Олмалиқсой оқади; у илгари Оҳангаронга қуйилган, ҳозир шаҳар ёнида ариқларга тўлиқ тақсимланади. Жанубдаги тоғларда мис, қўрғошин, рух, олтин ва кумуш конлари — Қалмоққир, Сариқчеку, Қўрғошинкон ва бошқалар бор.
Иқлими континентал: ёзи иссиқ ва қуруқ, қиши салқин, ёғиннинг кўп қисми қиш ва баҳорда тушади.
Диққатга сазовор жойлари
- Қалмоққир карьери — мамлакатдаги асосий мис конларидан бири, очиқ усулда қазилади, кузатув майдончасидан улкан карьер кўринади.
- Жоме «Ҳилол» масжиди — икки минорали ва уч гумбазли янги жоме масжиди.
- «Металлург» маданият саройи — шаҳар марказидаги устунли маданият саройи.
- ОКМК стадиони — комбинат спорт мажмуасидаги стадион, «АГМК» футбол клубининг майдони.
- Шаҳар кириш майдони — стела ва ишчилар ҳайкали турган кенг майдон.
- Ўлкашунослик музейи — шаҳар, кончилик ва қадимий Илоқ тарихига оид музей.
- Тункет харобалари — шаҳар яқинидаги ўрта асрларга оид Илоқ пойтахти харобалари.
Манбалар: Wikidata · Wikipedia (uz) · Wikipedia (ru) · Wikipedia (en) · toshvilstat.uz · api.siat.stat.uz · gov.uz