Абатбай Даулетов

Қорақалпоқ тилшуноси, филология фанлари доктори, профессор, Ўзбекистон Фанлар академияси академиги (1995); қорақалпоқ адабий тили фонетикаси бўйича тадқиқотлари билан танилган.

Маълумот:

Фаолият:: Олим, Педагог, Филолог
Туғилган:: 20 сентабр 1942(72 ёш) ♍ — 7 апрел 2015
Туғилган жой:: Кегейли тумани, Қорақалпоғистон

Биография

Абатбай Даулетов 1942-йил 20-сентабрда Қорақалпоғистоннинг Кегейли туманидаги Халқобод қишлоғида туғилган. 1964-йилда Қорақалпоқ давлат педагогика институтини тугатиб, шу институтда ўқитувчи бўлиб ишлаган.

Кейинги илмий йўли Ленинград давлат университети билан боғлиқ: 1972-йилда шу ерда номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. У замонавий қорақалпоқ адабий тилининг унлилар тизимини ўрганган. 1990-йилларнинг бошларида замонавий қорақалпоқ адабий тилининг товуш тизимига бағишланган докторлик диссертациясини ҳимоя қилиб, филология фанлари доктори бўлган ва профессор унвонини олган (манбаларда докторлик ҳимояси йили 1992 ва 1994 деб турлича кўрсатилади).

Бир неча ўн йил давомида Қорақалпоқ давлат университетида доцент, кафедра мудири, факултет декани ва профессор лавозимларида ишлаган. Энтсиклопедияга кўра, кафедрани 1978–1985-йилларда, сўнг 1996-йилдан бошқарган, 1985-йилдан факултет декани бўлган.

Даулетовнинг асосий тадқиқотлари қорақалпоқ адабий тилининг фонетикаси, унлилар уйғунлиги (сингармонизм) ва имло масалаларига бағишланган. Унинг «Қорақалпоқ тилида вокализм» (1976) ва «Қорақалпоқ тилида сингармонизм» (1993) китоблари, олий ўқув юртлари учун дарсликлари, шунингдек, «Қорақалпоқ тилининг имло луғати» (1986) устидаги иши маълум.

1995-йилда Ўзбекистон Фанлар академиясининг академиги этиб сайланган. Унинг раҳбарлигида ўнлаб фан номзодлари ва фан докторлари тайёрланган. Фан арбоби сифатида фахрий унвонга сазовор бўлган.

Абатбай Даулетов 2015-йил 7-апрелда Нукусда вафот этган.

Таълим

Ленинград давлат университети
Олийгоҳ · 1972 · Фан номзоди
Қорақалпоқ давлат педагогика институти
Олийгоҳ · Нукус · 1964

Карьера

Ўзбекистон Фанлар академияси
Академик · Тошкент · 1995–2015
Қорақалпоқ давлат университети
Кафедра мудири, факултет декани, профессор · Нукус · 1978–…

Ҳаёт йўли

1942
Туғилиши
Қорақалпоғистоннинг Кегейли туманидаги Халқобод қишлоғида туғилган.
1964
Педагогика институтини тугатиши
Қорақалпоқ давлат педагогика институтини тугатиб, шу институтда ўқитувчи бўлиб ишлаган.
1972
Номзодлик диссертацияси
Ленинград давлат университетида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган.
1978–1985
Кафедра мудири
Қорақалпоқ давлат университетида кафедрага раҳбарлик қилган.
1985
Факултет декани
Қорақалпоқ давлат университети факултети декани бўлган.
1992–1994
Докторлик диссертацияси ва профессор унвони
Қорақалпоқ адабий тилининг товуш тизимига оид докторлик диссертациясини ҳимоя қилган; манбаларда ҳимоя йили турлича кўрсатилади.
1995
Академик
Ўзбекистон Фанлар академиясининг академиги этиб сайланган.
1996
Яна кафедра мудири
1996-йилдан университет кафедрасига яна раҳбарлик қилган.
2015
Вафоти
7-апрелда Нукусда вафот этган.

Асарлар

«Қорақалпоқ тилида вокализм» (1976)
Монография
Қорақалпоқ адабий тилидаги унлилар тизимига бағишланган китоб.
«Ҳозирги қорақалпоқ тили: фонетика ва лексикология» (1979)
Дарслик
Э. Бердимуратов билан ҳаммуаллифликда ёзилган ўқув қўлланма.
«Қорақалпоқ тилининг имло луғати» (1986)
Луғат
Луғатни тузишда иштирок этган.
«Тилшуносликка кириш» (1988)
Дарслик
Э. Бердимуратов билан ҳаммуаллифликда ёзилган ўқув қўлланма.
«Қорақалпоқ фонетикасидан практикум» (1989)
Ўқув қўлланма
Қорақалпоқ тили фонетикаси бўйича амалий машғулотлар учун қўлланма.
«Қорақалпоқ тилида сингармонизм» (1993)
Монография
Қорақалпоқ тилидаги унлилар уйғунлигига бағишланган китоб.
«Ҳозирги қорақалпоқ тили: фонетика» (1994)
Дарслик
Олий ўқув юртлари учун фонетикага оид дарслик.
«Ҳозирги қорақалпоқ адабий тилининг товуш тизими» (1995)
Монография
Докторлик диссертацияси мавзусига яқин тадқиқот.
«Қорақалпоқ тилшунослиги: библиографик кўрсаткич» (1999)
Библиография
Қ. Пахратдинов билан ҳаммуаллифликда тузилган библиографик кўрсаткич.