
Аржуманд бону
Бобурий подшоҳ Шоҳжаҳоннинг рафиқаси, унинг шарафига Аграда Тож Маҳал мақбараси қурилган малика (1593–1631).
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи
- Тахаллуси:
- Мумтоз Маҳал
- Ҳаёт йиллари:
- 1593 — 17 июн 1631
- Турмуш ўртоғи:
- Шоҳжаҳон
- Фарзандлар:
- Жаҳон Оро бегим, Доро Шукуҳ, Шоҳ Шужо, Аврангзеб, Мурод Бахш, Анжуман Оро бегим
Биография
Аржуманд бону — Бобурий подшоҳ Шоҳжаҳоннинг севикли хотини, Мумтоз Маҳал («сарой кўрки») номи билан машҳур. У 1593-йилда туғилган; ziyouz.uz мақоласи туғилган жойни Машҳад деб кўрсатади, инглиз манбасида эса Агра дейилади, шунинг учун жой аниқ эмас. Унинг оиласи Эронлик эди: бобоси Этимод-уд-давла ва отаси Осафхон Ҳиндистонга кўчиб, Акбар саройида хизмат қилган. Амма Нуржаҳон бегим 1611-йилда Жаҳонгиршоҳга турмушга чиққач, бобоси бош вазир, отаси сарой бошқарувчиси мансабига кўтарилди.
Аржуманд шаҳзода Хуррам (кейинги Шоҳжаҳон) билан тахминан 1607-йилда унаштирилди ва 1612-йилда турмуш қурди (ziyouz.uz мақоласида 1613-йил). У зукко, тадбиркор ва нафис табиати билан саройда эътибор қозонди; Жаҳонгиршоҳ билан Хуррам ўртасидаги келишмовчиликларни юмшатишга уринди, шу боис икки томоннинг ҳам илтифотига сазовор бўлди.
1628-йилда эри тахтга чиққач, Мумтоз Маҳал салтанат ишларида унга маслаҳатчи бўлиб, муҳрдор лавозимини эгаллади. Сафарларда ҳам эрига ҳамроҳ эди. У 14 фарзанд кўрди, уларнинг еттитаси ёшлигида вафот этди. Қолган болалардан Доро Шукуҳ, Шоҳ Шужо, Аврангзеб ва Мурод Бахш ҳамда қизлари Жаҳон Оро бегим ва Анжуман Оро бегим тарихда танилган.
Мумтоз Маҳал 1631-йил 17-июнда Бурҳонпурда, 14-фарзандини туғиш чоғида 38 ёшида вафот этди. Ziyouz.uz мақоласига кўра, у эридан болаларига меҳрибон бўлишни, бошқа уйланмасликни ва ўзига муносиб мақбара қурдиришни сўраган. Шоҳжаҳон марҳуманинг хотирасига Аграда оқ мармардан Тож Маҳал мақбарасини бунёд эттирди; бу иншоотнинг қурилиши йигирма йилдан ортиқ давом этди (ziyouz.uz бўйича 18 йил, инглиз манбасида 22 йил).
Ҳаёт йўли
- 1593Туғилди
Эронлик оилада; туғилган жойи манбаларда турлича (Машҳад ёки Агра).
- 1607Шаҳзода Хуррамга унаштирилди
Тахминий сана.
- 1612Шаҳзода Хуррамга турмушга чиқди
Ziyouz.uz бўйича 1613.
- 1628Шоҳжаҳон тахтга чиқди
Мумтоз Маҳал муҳрдор ва маслаҳатчи бўлди.
- 1631Бурҳонпурда вафот этди
17-июн; хотирасига Тож Маҳал қурилди.