Армен Айриев
Совет ҳарбий учувчиси, ҳужум авиацияси эскадрони командири; 1944-йилда Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони берилган. Умрининг катта қисмини Ўзбекистонда ўтказган, Тошкентда вафот этган.
- Фаолият:
- Ҳарбий
- Туғилган:
- 20 сентабр 1910(55 ёш) ♍ — 13 феврал 1966
- Турмуш ўртоғи:
- Анна Василевна Айриева
Биография
Армен Теванович Айриев (арман тилидаги шакли — Айриян) 1910-йил 20-сентабрда (эски услуб бўйича 7-сентабрда) Тоғли Қорабоғдаги Туг қишлоғида арман деҳқонлари оиласида туғилган; қишлоқ ҳозир Хўжаванд тумани (собиқ Ҳадрут тумани) ҳудудида жойлашган.
Умрининг катта қисми Ўзбекистонда ўтган. Ишчилар факултетида икки курс ўқигач, Самарқанддаги «Деҳқон» заводида чилангар бўлиб ишлаган. 1931-йил сентабрда Самарқанд шаҳар ҳарбий комиссарлиги орқали Қизил армияга чақирилган, 1932-йилда ВКП(б) сафига қабул қилинган. Тошкентдаги кичик авиация мутахассислари мактабида авиация механиги касбини олган, кейин учувчиликка ўтиб, 1940-йилда Энгелс ҳарбий авиация учувчилар мактабини тамомлаган.
Улуғ Ватан уруши бошланган 1941-йил июндан фронтда бўлган: 1941–1942-йилларда Жанубий фронтдаги мудофаа жангларида, сўнг Сталинград жангида, 1943-йилда Донбассни озод этиш операциясида қатнашган. 503-ҳужум авиация полкининг (206-ҳужум авиация дивизияси, 7-ҳужум авиация корпуси, 8-ҳаво армияси, Жанубий фронт) эскадрон командири, капитан эди.
1943-йил октябрга келиб у 105 марта жанговар учиш қилган, унинг эскадрони эса жами 324 муваффақиятли жанговар топшириқни бажарган. Айриев эскадрони Таганрог гуруҳини енгишда ва Донбассни озод қилишда айниқса кўзга ташланган. Умуман олганда, у бир неча фронтда жами 135 та жанговар учишни амалга оширган.
СССР Олий Кенгаши Президиумининг 1944-йил 13-апрелдаги фармони билан капитан Айриевга Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони берилган: унга Ленин ордени ва «Олтин Юлдуз» медали (№ 1316) топширилган. Бундан олдин у 1942-йилда икки марта Қизил Байроқ ордени билан мукофотланган; кейинчалик Александр Невский ордени (1945), Қизил Юлдуз ордени (1946) ва бир қатор медаллар билан тақдирланган.
Урушдан кейин ҳам Ҳаво кучларида хизматини давом эттирган: 1947-йилда офитсерлар малакасини ошириш курсларини тамомлаган, ҳужум авиация полки командирининг ўринбосари бўлган, 1948-йилда маёр унвонини олган, 1951-йилда захирага чиққан. Тошкентда яшаб, шаҳар ижроия қўмитасида ишлаган.
Армен Айриев 1966-йил 13-февралда Тошкентда вафот этган ва шаҳарнинг Боткин қабристонига дафн этилган. Тошкентдаги кўчалардан бирига унинг номи берилган (кейинчалик кўча қайта номланган); учувчи дубулғаси ва суратлари Тоғли Қорабоғга топширилган, исми Еревандаги Қаҳрамонлар хиёбонида ҳам бор.
Таълим
- Энгелс ҳарбий авиация учувчилар мактабиМактаб · 1940 · Ҳарбий учувчи
- Ҳарбий ҳаво кучлари офитсерлари малакасини ошириш курслариБошқа · 1947 · Офитсерлар малакасини ошириш курси
Карьера
- Совет Иттифоқи Коммунистик партиясиПартия аъзоси · 1932–…
- Совет АрмиясиҲаво кучлари офитсери, авиация полки командирининг ўринбосари · 1946–1951
- Ишчи-деҳқон Қизил армиясиАвиация механиги, учувчи, ҳужум авиацияси эскадрони командири · 1931–1946
- Тошкент шаҳар ижроия қўмитасиХодим · Тошкент
Мукофотлар
Совет Иттифоқи Қаҳрамони1944 · СССР
Ленин ордени1944 · СССР
Қизил Байроқ ордени1942 · СССР
Қизил Юлдуз ордени1946 · СССР
«Жанговар хизматлари учун» медали1944 · СССР
Александр Невский ордени1945 · Россия
Ҳаёт йўли
- 1910Туғилиши
Тоғли Қорабоғдаги Туг қишлоғида арман деҳқонлари оиласида туғилган.
- 1931–1932Қизил армияга чақирилиши
1931-йил сентабрда Самарқанд ҳарбий комиссарлиги орқали армияга олинган, 1932-йилда ВКП(б) аъзоси бўлган; Тошкентда авиация механиги касбини олган.
- 1940Учувчилик мактабини тамомлаши
Энгелс ҳарбий авиация учувчилар мактабида ўқишни якунлаган.
- 1941Фронтга кетиши
Уруш бошланган июн ойидан Жанубий фронтдаги жангларда қатнашган.
- 1942Икки Қизил Байроқ ордени
5-феврал ва 12-декабрда Қизил Байроқ ордени билан мукофотланган.
- 1943Таганрог ва Донбасс учун жанглар
503-ҳужум авиация полки эскадрони командири сифатида октябрга қадар 105 марта жанговар учиш қилган.
- 1944Совет Иттифоқи Қаҳрамони
13-апрел фармони билан Қаҳрамон унвони, Ленин ордени ва «Олтин Юлдуз» медали берилган.
- 1945Александр Невский ордени
24-май куни ушбу орден билан тақдирланган.
- 1947Малака ошириш курслари
Ҳаво кучлари офитсерлари малакасини ошириш курсларини тамомлаган.
- 1948–1951Маёр унвони ва захирага чиқиши
1948-йилда маёр бўлган, 1951-йилда захирага ўтган.
- 1951-йилдан кейинТошкент шаҳар ижроия қўмитасида
Тошкентда яшаб, шаҳар ижроия қўмитасида ишлаган.
- 1966Вафоти
13-февралда Тошкентда вафот этган, Боткин қабристонига дафн этилган.
