
Азим Ҳожиев
Ўзбек тилшуноси, Ўзбекистон Фанлар академияси академиги, филология фанлари доктори; ўзбек тили грамматикаси, лексикологияси ва имлосига оид асарлар ҳамда изоҳли луғатлар муаллифи.
- Фаолият:
- Олим, Филолог
- Ҳаёт йиллари:
- 18 декабр 1933 ♐ — 2012
- Туғилган жой:
- Тошкент тумани, Тошкент вилояти
Биография
Азим Ҳожиев — ўзбек тилшуноси, академик ва филология фанлари доктори. У 1933-йил 18-декабрда Тошкент вилоятининг Тошкент туманида дунёга келган ва 1956-йилда Ўрта Осиё давлат университетининг филология факултетини битирган.
Илмий фаолиятини Ўзбекистон Фанлар академиясининг Тил ва адабиёт институтида бошлаган: 1959–1969-йилларда кичик, сўнг катта илмий ходим, 1969–1990-йилларда бўлим мудири эди, директорнинг илмий ишлар бўйича ўринбосари вазифасини эса 1969–1973 ва 1985–1990-йилларда ҳам бажарган. Кейин академиянинг Тилшунослик институтини бошқарган (1991–1998), 1998-йилдан бош илмий ходим. Шу билан бирга «Ўзбек тили ва адабиёти» журналининг таҳририятини ҳам бошқарган.
Докторлик даражасини 1968-йилда олди, 1977-йилда профессор, 2000-йилда эса академик бўлди; ўша йили унга «Ўзбекистон фан арбоби» унвони ҳам берилган.
Ҳожиев тадқиқотларининг мавзулари кенг: ўзбек тилининг графикаси ва имлоси, морфология (хусусан феъл туркуми), сўз ясалиши, лексикология ва лексикография, терминология ҳамда ҳозирги ўзбек тилининг шаклланиш тарихи. Муаллифи бўлган китоблар: «Ўзбек тилида қўшма, жуфт ва такрорий сўзлар» (1963), «Ўзбек тилида кўмакчи феъллар» (1966), «Тўлиқсиз феъл» (1970), «Ҳозирги ўзбек тилида форма ясалиши» (1979), «Ўзбек тилида сўз ясалиши» (1989), «Термин танлаш мезонлари» (1996), «Тилшунослик терминларининг изоҳли луғати» (2002).
Ўзбек тилшунослигида муҳим ҳисобланган нашрларни тайёрлашда ҳам қатнашган: 1981-йилда чиққан икки жилдли «Ўзбек тилининг изоҳли луғати» ва «Ўзбек тили лексикологияси», шунингдек, икки жилдли «Ўзбек тили грамматикаси» (1975–1976) ва «Ҳозирги ўзбек адабий тили» (1980, 1-қисм) шулар жумласидандир. Алифбони лотин ёзувига ўтказиш тўғрисидаги қонунни бажариш мақсадида янги алифбо асосида «Ўзбек тилининг асосий имло қоидалари» ва «Ўзбек тилининг имло луғати» (1995) тузилган; бу ишга у бошчилик қилган. Беш жилдли «Ўзбек тилининг изоҳли луғати»нинг асосий тузувчиларидан бири ҳам ўша.
Азим Ҳожиев 2012-йилда вафот этган.
Таълим
Карьера
- «Ўзбек тили ва адабиёти» журналиБош муҳаррир · Тошкент
- Тил ва адабиёт институтиКичик, катта илмий ходим, бўлим мудири, директор ўринбосари · Тошкент · 1959–1990
- Ўзбекистон Фанлар академияси Тилшунослик институтиДиректор · Тошкент · 1991–1998
Мукофотлар
Ўзбекистон фан арбоби2000 · Ўзбекистон
Ҳаёт йўли
- 1956Ўрта Осиё давлат университетини тамомлади
- 1959–1969Тил ва адабиёт институтида кичик ва катта илмий ходим
- 1968Филология фанлари доктори
- 1969–1990Тил ва адабиёт институтида бўлим мудири
- 1977Профессор унвони
- 1991–1998Тилшунослик институти директори
- 1995Янги алифбо асосидаги имло қоидалари ва имло луғатининг тузилишида раҳбарлик қилди
- 1998Бош илмий ходим
- 2000Академик ва Ўзбекистон фан арбоби
- 2012Вафот этди
Асарлар
- «Ўзбек тилида қўшма, жуфт ва такрорий сўзлар» (1963)
- «Ўзбек тили синонимларининг қисқача луғати» (1963)
- «Ўзбек тилида кўмакчи феъллар» (1966)
- «Тўлиқсиз феъл» (1970)
- «Ўзбек тили синонимларининг изоҳли луғати» (1974)
- «Ўзбек тили грамматикаси (1–2-жилдлар, 1975–1976)» (1975)
- «Ҳозирги ўзбек тилида форма ясалиши» (1979)
- «Ҳозирги ўзбек адабий тили (1-қисм)» (1980)
- «Ўзбек тилининг изоҳли луғати (2 жилд)» (1981)
- «Ўзбек тили лексикологияси» (1981)
- «Ўзбек тилида сўз ясалиши» (1989)
- «Ўзбек тилининг имло луғати» (1995)
- «Термин танлаш мезонлари» (1996)
- «Тилшунослик терминларининг изоҳли луғати» (2002)