Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Гайратдин Хожаниязов
Тузатиш таклиф қилиш

Гайратдин Хожаниязов

Қорақалпоғистонлик археолог, тарих фанлари номзоди, қадимги Хоразм истеҳкомлари тадқиқотчиси; Ўзбекистон Қаҳрамони (2008), 2015–2020-йилларда Сенат аъзоси.

Фаолият:
Олим, Сиёсатчи, Тарихчи
Туғилган:
11 июл 1948(72 ёш) ♋ — 19 октабр 2020
Туғилган жой:
Қораўзак тумани, Қорақалпоғистон
  • Ўзбекистон Қаҳрамони
  • Меҳнат шуҳрати ордени

Биография

Гайратдин Хожаниязов 1948-йил 11-июлда Қорақалпоқ АССРнинг Қораўзак туманида туғилган. Мактабни тугатгач, жамоа хўжалигида ишлаган. 1972-йилда Қорақалпоқ давлат педагогика институтининг тарих факултетини битириб, Ўзбекистон Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлимининг Тарих, археология ва этнография институтига лаборант бўлиб кирган ва шу ерда археология бўлими мудиригача кўтарилган.

Дастлабки йилларда В. Ягодин, М. Мамбетуллаев каби қорақалпоғистонлик археологлар билан ҳамкорликда дала тадқиқотларида қатнашган. 1970-йиллар ўртасида Москва давлат университети ва СССР Фанлар академияси Археология институти экспедицияларида, жумладан Херсонес ва Қуйи Волга бўйида ишлаган. 1980-йиллар бошида ўз отрядларини тузиб, мустақил қазишмалар бошлаган.

Илмий ишининг асосий йўналиши — қадимги ва ўрта аср Хоразми: истеҳкомлар тарихи, шаҳар ва қалъалар, зиёратгоҳ ва қабристонлар. Унинг экспедициялари Оролбўйининг Оқчунгул (1978), Кетмончибобо (2000), Далақалъа (2003) каби бир қанча янги ёдгорликларини очишга олиб келган. У Хива ёшини аниқлаш бўйича ишларда (1984–1990), ЮНЕСКОнинг «Буюк ипак йўли» халқаро экспедициясида (1989, 1991) қатнашган.

1990-йиллар ўртасидан Сидней университети тадқиқотчилари билан Қорақалпоғистон–Австралия халқаро археологик экспедициясини олиб борди; бу ҳамкорлик унинг вафотигача давом этди. 2017-йилда Беруний туманидаги Ақчахон қалъада экспедиция марказий йўлакдан зардуштийлик худолари, боғ ва қушлар тасвирланган йирик деворий суратларни топди. 1996-йилда Москва давлат университети профессори Г. Фёдоров-Давидов раҳбарлигида «Қадимги Хоразм истеҳкомлари тарихи» мавзусида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилди; 130 дан ортиқ илмий мақола ва бир неча китоб муаллифи.

1990–1994-йилларда Қорақалпоғистон Республикаси Тарих ва маданият ёдгорликларини муҳофаза қилиш жамияти раиси вазифасини бажарган, Бердақ номидаги Давлат мукофоти комиссиясида 1995–2000-йилларда аъзо бўлган. 2000-йилдан археология бўлимига раҳбарлик қилди. 2015-йилда Қорақалпоғистон Республикасидан Олий Мажлис Сенати аъзоси этиб сайланди ва 2020-йилгача шу лавозимда ишлади.

2003-йилда «Меҳнат шуҳрати» ордени, 2008-йилда Ўзбекистон Қаҳрамони унвони билан тақдирланган. Гайратдин Хожаниязов 2020-йил 19-октабрда Нукусда 72 ёшида вафот этди.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1948
    Туғилиши

    Қорақалпоқ АССРнинг Қораўзак туманида туғилган.

  2. 1972
    Институтни битириши ва ишга кириши

    Қорақалпоқ давлат педагогика институтининг тарих факултетини тугатиб, Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими институтининг археология бўлимига лаборант бўлиб кирган.

  3. 1975–1977
    Москва экспедициялари

    Москва давлат университети ва СССР Фанлар академияси Археология институти экспедицияларида Херсонес, Қуйи Волга бўйи ва Ставропол ўлкасида ишлаган.

  4. 1978
    Оқчунгул

    Қўнғирот туманидаги Оқчунгул қадимий шаҳар ўрни очилган экспедицияда қатнашган.

  5. 1981–1984
    Аспирантура

    Академия филиали аспирантурасида ўқиган.

  6. 1984–1990
    Хива ёшини аниқлаш

    Хива шаҳрининг ёшини аниқлаш бўйича археологик ишларда қатнашган.

  7. 1989–1991
    ЮНЕСКО экспедицияси

    «Буюк ипак йўли» халқаро экспедициясида (1989 ва 1991) иштирок этган.

  8. 1990–1994
    Ёдгорликларни муҳофаза қилиш жамияти

    Қорақалпоғистон Тарих ва маданият ёдгорликларини муҳофаза қилиш жамияти раиси вазифасини бажарган.

  9. 1995
    Қорақалпоғистон–Австралия экспедицияси

    Австралиялик тадқиқотчилар билан халқаро археологик экспедиция ишини бошлаган; у вафотигача давом этган.

  10. 1996
    Номзодлик диссертацияси

    «Қадимги Хоразм истеҳкомлари тарихи» мавзусида тарих фанлари номзоди даражасини олган.

  11. 2000
    Археология бўлими мудири

    Институтнинг археология бўлимига раҳбарлик қила бошлаган.

  12. 2003
    «Меҳнат шуҳрати» ордени

    Ўзбекистон Фанлар академияси ташкил этилганининг 60 йиллиги муносабати билан тақдирланган.

  13. 2008
    Ўзбекистон Қаҳрамони

    Президент фармони билан шу унвон берилган.

  14. 2015–2020
    Сенат аъзоси

    Қорақалпоғистон Республикасидан Олий Мажлис Сенати аъзоси бўлган.

  15. 2017
    Ақчахон қалъадаги деворий суратлар

    Беруний туманидаги Ақчахон қалъада экспедиция йирик деворий суратларни топган.

  16. 2020
    Вафоти

    19-октабрда Нукусда вафот этган.

Асарлар

  • «Қадимги Хоразм истеҳкомлари тарихи» (1996)
    Номзодлик диссертацияси

    Москва давлат университети профессори Г. Фёдоров-Давидов раҳбарлигида ҳимоя қилинган диссертация.

  • «Қадимги Хоразм мудофаа иншоотлари»
    Китоб

    Хоразм истеҳкомларининг тузилиши ва тарихига бағишланган асар.

  • «Қорақалпоғистоннинг ажойиб етти ёдгорлиги»
    Китоб

    Қорақалпоғистоннинг тарихий ёдгорликларига бағишланган илмий-оммабоп нашр.

  • «Крантау қабристони материаллари бўйича XVII–XIX асрлардаги қорақалпоқларнинг зиёрат-дафн ёдгорликлари»
    Мақола

    Қорақалпоқларнинг ўтмишдаги дафн маросими ва қабр ёдгорликларига оид мақола.

Гайратдин Хожаниязов (1948–2020) — Олим | Shaxs.uz