Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Ҳайдар Хоразмий

Ёзувчи · Хоразм

XIV аср охири — XV аср бошларида яшаган хоразмлик шоир, Низомийга жавобан ёзилган «Гулшан ул-асрор» достони муаллифи.

Фаолият:
Ёзувчи, Шоир
Туғилган жой:
Хоразм

Биография

Ҳайдар Хоразмий — ўзбек мумтоз адабиётининг дастлабки вакилларидан бири, XIV аср охири ва XV асрнинг биринчи ярмида Хоразмдан чиққан шоир. Унинг ҳаёти ҳақидаги маълумотлар кам, улар Давлатшоҳ Самарқандийнинг «Тазкират уш-шуаро»си, Алишер Навоийнинг «Мажолис ун-нафоис» ва «Муҳокамат ул-луғатайн» асарлари ҳамда шоирнинг ўз достонидан олинади.

Ҳайдар асосан Хоразмда, оғир шароитда яшаган. Бир муддат Ҳиротда темурий Умаршайх ўғли Султон Искандар саройида бўлган. Туркий ва форсий тилларда шеърлар ёзган, девон тузган; Навоий уни туркийгўй шоир сифатида тилга олади.

Шоирнинг асосий асари — Низомий Ганжавийнинг «Маҳзан ул-асрор»ига туркий тилда жавоб бўлган «Гулшан ул-асрор» (1409–1414 йиллар оралиғида ёзилган), у Султон Искандарга бағишланган. Достон аруднинг саре' баҳрида, 639 байтдан иборат. Низомий асаридан фарқли равишда, ҳар бобда аввал ҳикоя келтирилади, сўнг ундан келиб чиқадиган хулоса умумлаштирилади. Ҳикояларда инсоний фазилатлар тарғиб қилинади, меҳнат ва меҳнат аҳли улуғланади, адолатли ҳукмдор ва марказлашган давлат ғояси илгари сурилади, одоб, меҳнатсеварлик, саховат ва ростгўйлик тарғиб этилади.

Бу асари билан Ҳайдар ўзбек адабиётида шеърий ҳикояни ривожлантирган; «Гулшан ул-асрор» туркий тилдаги ахлоқий-фалсафий достонларнинг муҳим намуналаридан бири ҳисобланади. «Гул ва Наврўз» достони ҳам баъзан унга нисбат берилган, аммо бу масалада манбалар тортишувли (асар аввал Лутфийга ҳам боғланган эди).

Ҳаёт йўли

  1. XIV аср охири
    Хоразмда яшаган

    Хоразмда туғилган ва яшаган, ҳаёти оғир кечган.

  2. XV аср боши
    Ҳиротда

    Султон Искандар саройида бўлган.

  3. 1409–1414
    «Гулшан ул-асрор»

    Низомийга жавоб достонини ёзиб, Султон Искандарга бағишлаган.

Асарлари

  • «Гулшан ул-асрор» (1414)

    Низомийнинг «Маҳзан ул-асрор»ига туркий жавоб, 639 байт (1409–1414).

  • Девон

    Туркий ва форсий шеърлар тўплами.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Ҳайдар Хоразмий биографияси — Ёзувчи | Shaxs.uz